سەرەکی » ئەدەب و هونەر » بێزارییپەڕە 3

بێزاریی

گۆفریدۆ پاریس*

له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم

رۆژێك پیاوێكی تاڕاده‌یه‌ك ته‌مه‌ڵ كه‌ هیچ حه‌زی له‌ سیاسه‌ت نه‌بوو، وێڕای ئه‌و سه‌رزه‌نشتانه‌ی وه‌كو خاك و خۆڵ له‌ هه‌موو لایه‌كه‌وه‌ به‌سه‌ریدا ده‌بارین قه‌ت باوه‌ڕی به‌وه‌ نه‌بوو كه‌ «هه‌موو جووڵه‌یه‌كی مرۆڤ، جووڵه‌یه‌كی سیاسییه‌.» گوێی له‌ زه‌نگی ته‌له‌فۆنه‌كه‌ی بوو كه‌ هه‌ستێكی ناخۆشی پێده‌به‌خشی.

ئه‌م پیاوه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی زۆر كه‌سه‌وه‌ كه‌ وا وێنای ده‌كه‌ن ده‌توانن هه‌موو مه‌سه‌له‌كان به‌ به‌ڵگه‌ روون بكه‌نه‌وه‌، زۆرجار هیچ روونكردنه‌وه‌یه‌كی نه‌ده‌دا و له‌وانه‌یه‌ به‌هۆی ته‌مه‌ڵییه‌وه‌ بووبێت ته‌نیا به‌ وه‌رگرتنی چه‌ند نیشانه‌یه‌كی مرۆڤه‌كان یان شته‌كان ده‌ستی هه‌ڵده‌گرت كه‌ خۆیان به‌بێ هیچ روونكردنه‌وه‌یه‌ك روونن. بۆ نموونه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌و رۆژه‌ ده‌نگی زه‌نگی ته‌له‌فۆنه‌كه‌ به‌لایه‌وه‌ ناخۆش بوو، ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ بایه‌خی یاسایه‌كی نه‌بوو كه‌ ده‌بوو بێگومان به‌ هۆیه‌كی لۆجیكی «لێی بكۆڵرێته‌وه‌«، به‌ڵكو ته‌نیا رووداوێك بووه‌. چونكه‌ له‌ زۆر كاتی تردا ده‌كرا ده‌نگی زه‌نگی ته‌له‌فۆن به‌لایه‌وه‌ خۆشبێ و دڵخۆشكه‌ر بێت، دڵشادیی و قسه‌ی زۆر به‌دوای خۆیدا بهێنێت و هه‌ندێ جار هه‌واڵێكی خۆشیش بهێنێت و دۆستانه‌ بێت. به‌ڵام ئه‌و رۆژه‌ ئیتر ئاوا نه‌بوو.

له‌وانه‌یه‌ به‌هۆی یه‌كه‌م زه‌نگی دووردرێژ و به‌جۆرێك بێشه‌رمانه‌وه‌ وای هاتبێته‌ به‌رچاو، له‌وانه‌شه‌ له‌به‌رئه‌وه بووبێ کە ئه‌و كه‌سه‌ی ته‌له‌فۆنی ده‌كرد له‌ چاوه‌ڕوانیی بێزار نه‌ده‌بوو، زه‌نگه‌كه‌ هه‌روا به‌رده‌وام بوو كه‌ ئه‌مه‌ش بۆ خۆی به‌ مانای جۆرێك له‌ پێداگرتنی شاراوه‌ و خولق و خوویه‌كی پێداگر و به‌تاڵ له‌ نیگه‌رانی هه‌راسانكردن بوو. به‌ڵام به‌هه‌رحاڵ بابه‌ته‌كه‌ ئه‌وه‌بوو كه‌ پیاوه‌كه‌ له‌م ساته‌وه‌خته‌دا هه‌ستی به‌بێزاریی ده‌كرد له‌و كه‌سه‌ی كه‌ ته‌له‌فۆنی ده‌كرد.

ئومێده‌وار بوو ئه‌و كه‌سه‌ هه‌ر كه‌سێ بێت توانای ئه‌وه‌ی هه‌بێت ئه‌م هه‌سته‌ی لێ دوور بخاته‌وه‌ به‌ڵام دڵنیانه‌بوو ئاوا بێت و به‌ بێتاقه‌تییه‌وه‌ ته‌له‌فۆنه‌كه‌ی هه‌ڵگرت. له‌وسه‌ری ته‌له‌فۆنه‌كه‌وه‌ ده‌نگێكی خۆش به‌ڵام ده‌سكردی هاته‌گوێ و سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی خۆی ناساند به‌ڵام ته‌واو نه‌ناس هاته‌به‌رچاو. له‌ڕاستیدا كه‌سه‌كه‌ی باش ده‌ناسی به‌ڵام له‌و كاته‌دا هه‌م ئه‌و هه‌م تۆنی ده‌نگیشی له‌بیركردبوو.

ئه‌و كه‌سێك بوو كه‌ له‌و ساڵانه‌دا زۆر كه‌س وه‌كو كه‌سێكی گرنگ له‌ قه‌ڵه‌میان ده‌دا یان به‌ ده‌ربڕینێكی وردتر، به‌گرنگ زانینی ئه‌ویان وه‌كو نیشانه‌یه‌كی گرنگبوونی خۆیان لێك ده‌دایه‌وه‌. روخسارێكی ناشیرین و لاوازی به‌لاوه‌ بوو كه‌ له‌ مشتەکۆڵە ده‌چوو، ده‌م ره‌قێكی ده‌م چاڵ بوو وه‌ك ئه‌وه‌ی ددانی له‌ ده‌مدا نه‌مابێت، به‌تایبه‌تی چاوانی هه‌میشه‌ دەجوڵاند و هه‌رگیز سه‌یری چاوی ئه‌و كه‌سه‌ی نه‌ده‌كرد كه‌ قسه‌ی بۆ ده‌كرد. قسه‌كردن له‌گه‌ڵ كه‌سێكدا كه‌ له‌ كاتی قسه‌دا سه‌یری چاوانت ناكات و به‌ تووڕه‌ییه‌وه‌ سه‌یری ئه‌ملاو ئه‌ولا ده‌كات هه‌میشه‌ ناخۆشه‌. ئه‌م خاسیه‌ته‌ به‌ تایبه‌تی له‌لای ئه‌و كه‌سه‌وه‌ ناخۆشتر بوو، چونكه‌ له‌ نائارامی ئینسانی و بیركردنه‌وه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی نه‌گرتبوو به‌ڵكو له‌ پشێوی ئاژه‌ڵانه‌ و مه‌یمون ئاساوه‌ سه‌رچاوه‌ی گرتبوو كه‌ هه‌رگیز سه‌یری ئه‌و كه‌سه‌ی نه‌ده‌كرد كه‌ سه‌یری ده‌كرد، به‌رده‌وام نیگای به‌لای شتێكدا ده‌سوڕا كه‌ قابیلی به‌سه‌رازاڵبوون یان خواردن بێت- ئیتر چ خه‌یاڵی بێت یان واقیعی. ئه‌و وه‌ها سه‌یری مرۆڤ و مه‌سه‌له‌كانی ده‌كرد. واته‌ به‌ چاوێك كه‌ هه‌رگیز به‌های چۆنییه‌تی مه‌سه‌له‌كانی به‌لاوه‌ گرنگ نه‌بوو، به‌ڵكو هه‌میشه‌ سه‌یری به‌های چه‌ندایه‌تی ده‌كرد. واته‌ ئه‌وه‌ی تاچه‌ند قابیلی دزین و هه‌ڵلووشینن! به‌م پێیه‌ توانیبووی كۆمه‌ڵێ شتی بێچۆنایه‌تی به‌ده‌ستبهێنێت كه‌ ئه‌و ساڵه‌ ره‌واجی هه‌بوو، ئه‌مه‌ش ببووه‌ هۆی ئه‌وه‌ی وه‌كو كه‌سێكی گرنگ ده‌ركه‌وێت.

كابرا دۆستانه‌ به‌ (تۆ) ناوی برد و به‌ ده‌نگێكی به‌ڕووكه‌ش خۆش یه‌كسه‌ر چووه‌ سه‌ر كرۆكی بابه‌ته‌كه‌: بۆ هه‌ندێ له‌ هه‌ڵاتووه‌ ئیسپانییه‌كان کە له‌ دژی رژێمی فرانكۆ شه‌ڕیان ده‌كرد و ئه‌و كاته‌ له‌ ئیتالیا بوون داوای یارمه‌تی دارایی كرد. وتی وه‌كو «پێشڕه‌وێكی ناسراو» هانای بۆ ئه‌م هێناوه‌ به‌و متمانه‌یه‌وه‌ كه‌ له‌ به‌خشینی یارمه‌تی به‌ ره‌وتی شۆڕش كه‌ له‌و وڵاته‌دا به‌رپا كرابوو، درێغی ناكات.

ئه‌می ته‌مه‌ڵ یه‌كسه‌ر له‌به‌ر دوو هۆ هه‌ستی به‌ بێزاریی كرد: سه‌ره‌تا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی قسه‌كانی په‌یوه‌ست نه‌بوون به‌ یه‌كه‌وه‌ و پاشان له‌وێوه‌ كه‌ وا خۆی له‌ قه‌ڵه‌م ده‌دا ته‌قریبه‌ن هیچ نازانێت، ئیره‌یی به‌ توانای سه‌رسوڕهێنه‌ری ئه‌و له‌ یه‌ك ریتمی ئاوازه‌كان و توانای له‌ ده‌ربڕینی بێكێشه‌دا برد. وشه‌كانی نه‌ك هه‌ر بێمانا بوون به‌ڵكو شێوازی وتنیشیان زۆر قورس بوو. سستییه‌ هه‌میشه‌یی و بێتاقه‌تییه‌ باوه‌كه‌ی خسته‌لاوه‌ كه‌ هه‌رده‌م له‌ بێزارییه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی ده‌گرت. -ئه‌و سستییه‌ی كه‌ خۆی ره‌نگدانه‌وه‌ی بێزاریی بوو- وه‌ڵامی دایه‌وه‌ كه‌ خۆی به‌ «پێشڕه‌وێكی ناسراو نازانێت»، له‌به‌رئه‌وه‌ی له‌ بێخه‌وه‌ مرۆڤێكی سیاسی نییه‌! ئه‌و له‌ وه‌ڵامدا زوو ده‌ستیكرد به‌ بیرهێنانه‌وه‌ی یه‌كێك له‌و وانه‌ دوورودرێژ و بێتاقه‌تكه‌رانه‌ی كه‌ به‌داخه‌وه‌ له‌ ژیاندا دێنه‌پێشه‌وه‌، به‌ڵام به‌هه‌رحاڵ بۆ گفتوگۆی ته‌له‌فۆنی گونجاو نین و وتی:

هه‌موو جووڵه‌یه‌كی مرۆڤ، جووڵه‌یه‌كی سیاسییه‌.
پاشان درێژه‌ی دایه‌ كه‌ هه‌ڵاتووه‌كان ناناسێت و له‌ كۆتاییدا دیسان قسه‌ی بێسه‌ر و به‌ر و وانه‌ی تری وته‌وه‌:

گوێنه‌دان به‌ مه‌سه‌له‌ سیاسییه‌كان یارمه‌تیده‌ر نابێت بۆ … چۆن بڵێم…
ساتێك بێده‌نگی باڵی كێشا له‌و ماوه‌ كورته‌دا ئه‌م رێك گومانیكرد كه‌ (ئه‌و) چ ره‌خنه‌یه‌ك له‌م ده‌گرێت و گومانه‌كه‌شی راست بوو چونكه‌ دوای چه‌ند چركه‌یه‌ك وتی:

بڕوانه‌، باش بیر بكه‌ره‌وه‌، ئه‌مه‌ خزانێكه‌ به‌ ته‌واوی ماناوه‌! ئه‌وه‌ نیشان ده‌دات كه‌ تۆ، ئه‌گه‌ر نه‌مانه‌وێ بڵێن فاشیستێكی، ده‌بێ بڵێن تۆ كه‌سێكی بێ موبالاتی!
ئاگاداركردنه‌وه‌ بوو، هه‌رچه‌نده‌ به‌ ده‌نگێكی دڵخواز بوو، مه‌به‌ستی دروستكردنی ئازارێك بوو كه‌ یه‌كسه‌ر پێویستی به‌ روونكردنه‌وه‌ بێت. به‌ڵام ئه‌م چاوه‌ڕوانییه‌ به‌و شێوه‌یه‌ی پێشبینی كرابوو نه‌هاته‌دی و ئه‌م به‌ شێوه‌یه‌كی ئاسان و ته‌قریبه‌ن خاكییانه‌ وه‌ڵامی دایه‌وه‌:

له‌وانه‌یه‌، من هیچ ناچێت به‌ مێشكمدا.
ئه‌و درێژه‌ی دایه‌:

تۆ ده‌بێت بچیت بۆ لای ده‌روونشیكار!
چاوه‌ڕوانی «بۆچی»یه‌ك بوو كه‌ هه‌رگیز به‌ زمانیدا نه‌هات و له‌ جیاتی ئه‌وه‌، ئاهێكی دوورودرێژی هاته‌گوێ. له‌م رووه‌وه‌ ریتمی قسه‌كردنی خۆی گۆڕی، هه‌ڵبه‌ته‌ نه‌ك ده‌نگه‌ ده‌سكرده‌كه‌ی و وتی:

بڕوانه‌، له‌م شه‌وانه‌دا یه‌كتری بینین؟ ئاخر هیچ كاتێ یه‌كتری نابینین.
ئه‌م وه‌ڵامی دایه‌وه‌ خه‌ریكه‌ سه‌فه‌رێك ده‌كات كه‌ چه‌ند مانگێك درێژه‌ ده‌كێشێت.

باشه‌ كه‌ی ده‌گه‌ڕێیته‌وه‌.

چه‌ند مانگێكی تر، له‌وانه‌یه‌ دوای شه‌ش مانگ یان زیاتر. كاتێ گه‌ڕامه‌وه‌ به‌ خۆشحاڵییه‌وه‌.

گفتوگۆ سه‌باره‌ت به‌ سه‌فه‌رێكی خه‌یاڵیی كه‌ هه‌ر له‌وێدا، یه‌كسه‌ر له‌لایه‌ن ئه‌می ته‌مه‌ڵه‌وه‌ دروستكرابوو، ماوه‌یه‌كی كورت به‌رده‌وام بوو، بوو به‌ گفتوگۆیه‌كی قورس و بێزاركه‌ر، چونكه‌ «ئه‌و» ده‌یه‌ویست ورده‌كاریی سه‌باره‌ت به‌ شوێن و كاتی سه‌فه‌ره‌كه‌ بزانێت، به‌ڵام به‌شێوه‌یه‌ك له‌ سنوورێك زیاتر بڕی نه‌كرد.

ئه‌و مانگانه‌ی دیاریكرابوون تێپه‌ڕین و رۆژێك ئه‌م كه‌ ئیتر ته‌واو به‌سه‌رهاته‌كه‌ی له‌بیركردبوو، دووباره‌ ده‌نگی ناخۆشی ته‌له‌فۆنه‌كه‌ی هاته‌گوێ. به‌ڵام ئه‌م جاره‌ به‌ریئانه‌ به‌ خه‌واڵووییه‌وه‌ وه‌ڵامی دایه‌وه‌.

ئه‌و بوو، داوای یارمه‌تی بۆ ئه‌و جه‌نگاوه‌ره‌ فه‌له‌ستینیانه‌ ده‌كرد كه‌ ده‌بوو به‌ ئیتالیادا تێپه‌ڕ بن. وه‌ڵامی نێگه‌تیڤی وه‌رگرت. قسه‌كانی چه‌ند مانگ پێشتری دووباره‌ كرده‌وه‌ وه‌ڵامێكی ئاوای به‌ «بێ موبالاتییه‌كی گوناهبارانه‌« و حه‌زنه‌كردن به‌ گفتوگۆ ده‌ربڕی. ئه‌م دانی به‌وه‌دا نا كه‌ هیچ حه‌زی به‌ «گفتوگۆ»نییه‌، نه‌ك به‌هۆی به‌دره‌فتارییه‌وه‌ به‌ڵكو به‌هۆی ناشایسته‌ییه‌وه‌.

دیسان ماوه‌یه‌ك تێپه‌ڕی و ئه‌م جارێكی تر ده‌نگی ناخۆشی ته‌له‌فۆنی هاته‌وه‌ گوێ. ئه‌م جاره‌ش به‌بێ ئه‌وه‌ی هیچی له‌باره‌ی ته‌له‌فۆنه‌كانی پێشووه‌وه‌ له‌بیر بێت ئاهێكی هه‌ڵكێشا و هه‌ڵیگرت. «ئه‌و» نه‌بوو به‌ڵكو ده‌نگی ژنێك بوو كه‌ داوای ئیمزا و یارمه‌تی دارایی ده‌كرد له‌ رێگه‌ی به‌شداریكردنه‌وه‌ له‌ گۆڤارێكی سیاسیدا كه‌ ئه‌و رۆژگاره‌ زۆر باوی بوو. ئه‌م خۆی ئاماده‌كرد، هۆكاره‌كانی خۆی دووباره‌ كرده‌وه‌ و قایل نه‌بوو. پاشان سه‌یری كرد سه‌عات هه‌شتی به‌یانی رۆژی یه‌كشه‌ممه‌ هه‌تاوێكی زۆر جوان و دڵگیره‌، ته‌قریبه‌ن له‌ هه‌ر سێبه‌رێك بێبه‌رییه‌. په‌ی به‌وه‌ برد كه‌ قایل نه‌بوونی له‌به‌ر گه‌لێك هۆ بووە كه‌ هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌م گوێی به‌ ورده‌كارییه‌كانیان نه‌ده‌دا به‌ڵكو له‌لایه‌نی سروشتیشه‌وه‌ ئاراسته‌كرا كرابوون: ته‌له‌فۆنه‌كه‌ له‌ رۆژ و سه‌عاتێكی نه‌گونجاو، هه‌روه‌ها له‌ كه‌ش و هه‌وایه‌كی ته‌واو ناله‌باردا بۆ به‌شداریی ساڵانه‌ی گۆڤاری گروپێكی سیاسیدا بچووك، كرابوو. وێرای ئه‌مه‌ش، ژنه‌كه‌ش كه‌ به‌ رێكه‌وت قسه‌كانی زۆر كورت بوون، ئاماژه‌ی بۆ «سه‌كۆی خه‌بات» كردبوو، ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه‌ش به‌لای ئه‌مه‌وه‌ ده‌نگدانه‌وه‌یه‌كی ناخۆشی هه‌بوو، چونكه‌ رینگ بۆكسی به‌یاد ده‌هێنایه‌وه‌ كه‌ له‌وێ پیاوێك گیانی له‌ ده‌ستدابوو.

شه‌وێك له‌ داوه‌تێكی ئێواره‌دا، ئه‌م و ئه‌و كه‌وتنه‌ به‌رامبه‌ری یه‌كتری. ئه‌م یه‌كسه‌ر هه‌ستیكرد ئه‌و زۆر حه‌زی له‌ قسه‌ و باسه‌ و ئاهێكی هه‌ڵكێشا. ئه‌م نه‌یده‌توانی ئه‌و شوێنه‌ به‌جێبهێڵێت، شوێنی ئه‌م له‌سه‌ر مێزه‌كه‌ له‌لایه‌ن خاوه‌ن ماڵه‌كه‌وه‌ دیاریكرابوو، له‌لایه‌كیشه‌وه‌ ژنانی جوان و پیاوانی خۆش مه‌شره‌ب و به‌ده‌سه‌ڵاتی له‌سه‌ر مێزه‌كه‌ ده‌بینی كه‌ ده‌ستی چاره‌نووس ئه‌وانی له‌م دوور خستبۆوه‌، یان وای ده‌هاته‌به‌رچاو كه‌ ده‌بینێت «ئه‌و» هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ ده‌ستیكرد بوو به‌ قسه‌كردن، به‌ڵام ئه‌م كه‌ به‌ هۆی قسه‌ بێعه‌قڵانه‌كانی ژنی خانه‌خوێ و میوانه‌كانی دیكه‌وه‌ و پێكه‌نینه‌كانیانه‌وه‌ كه‌ زۆر ئیره‌یی پێده‌بردن، هه‌موو گیانی ببوو به‌ گوێ. به‌ قورسی گوێی له‌ قسه‌كانی ئه‌و بوو. به‌لاچاو سه‌یری هه‌ر هه‌موویانی ده‌كرد، ئه‌گه‌رچی به‌باشی گوێی له‌ قسه‌ی هیچیان نه‌بوو، به‌ڵام وه‌كو هاوسۆزی ئه‌میش وا خۆی نیشان ده‌دا كه‌ پێده‌كه‌نێت. شه‌رابی سووری بێوێنه‌ی (برۆنلۆ دی مونتالچینۆ)، رۆستی گۆشتی گا كه‌ ژنی خانه‌خوێ له‌به‌رده‌می میوانه‌كان داینابوو بۆ ئه‌وه‌ی چێشتلێنه‌ر له‌ شوێنی خۆی به‌ كێردێكی تیژ و بریقه‌دار ئێسقانه‌كانی لێ جیا بكاته‌وه‌. قاشه‌ په‌تاته‌، چاوانی نیگا قووڵ و ره‌شی ژنێك له‌وسه‌ره‌وه‌ له‌ كۆتایی مێزه‌كه‌ و قاقای فواره‌ ئاسای هه‌موو ئه‌مانه‌ ئه‌می ده‌هێنایه‌ پێكه‌نین.

ئه‌و تێنه‌گه‌یشت، به‌ ده‌ربڕینێكی وردتر، به‌شێوه‌یه‌ك كه‌ بۆ ئه‌م به‌ نادیاری مایه‌وه‌، پێی وابوو كه‌ له‌ مانای زه‌رده‌خه‌نه‌ی ئه‌م تێگه‌یشتووه‌ و دیسان له‌به‌ر چه‌ند هۆیه‌كی نادیاری تر رووی له‌م كرد و به‌ده‌نگێكی به‌رز بۆ سه‌رنجڕاكێشانی ئه‌م و كه‌سانی تریش وتی:

كه‌واته‌ تۆ به‌بێ هیچ بژارده‌یه‌كی تر لایه‌نگری كۆڵۆنێڵه‌كانیت…!
له‌م ساته‌وه‌خته‌دا ئه‌م كه‌ رسته‌كانی پێشووی ئه‌وی گوێ لێ نه‌ببوو، سه‌باره‌ت به‌م وشه‌ ته‌مومژاوی و نه‌گونجاوانه‌ له‌ ترسدا ماوه‌یه‌ك وه‌ستا و بیری له‌ سوپا كرده‌وه‌ و هه‌ندێ پله‌ی سوپای له‌ مێشكی خۆیدا هێنا و برد به‌ڵكو بتوانێت وه‌ڵامێكی بداته‌وه‌ و هه‌روا به‌ زه‌رده‌خه‌نه‌وه‌- هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و هه‌سته‌ی كه‌ ببووه‌ مایه‌ی ئه‌و زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌ له‌لایه‌ن «شتێكی» نادیاره‌وه‌ چنگی لێدرابوو و رنرابوو- وتی به‌داخه‌وه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی سه‌ربازیی نه‌كردووه‌ و شاره‌زایی له‌و بواره‌دا نییه‌، ناتوانێت رای خۆی بڵێت.

له‌ كاتی وتنی ئه‌م قسانه‌دا هه‌ستێكی سست له‌ مێشكی ئه‌مدا ده‌هات و ده‌چوو به‌ڵام به‌ بینینی سه‌ر و سیمای ئه‌و، به‌ هه‌مان شێوه‌ كه‌ له‌ یاری (چه‌كه‌رز)دا رووده‌دات، تێگه‌یشت كه‌ سه‌باره‌ت به‌ كام كۆڵۆنێڵانه‌ قسه‌ ده‌كات. مه‌به‌ستی ئه‌و كۆڵۆنێڵانه‌ بوو له‌و ساڵانه‌دا له‌ یۆنان ده‌سه‌ڵاتیان گرتبووه‌ ده‌ست. به‌ڵام له‌ راستیدا ئه‌وه‌ش نه‌بوو: مه‌به‌ستی ئه‌و كۆڵۆنێڵه‌ ئیتالییه‌كان بوو.

ئه‌و كه‌ له‌ نه‌زانی هه‌راسانكه‌ری به‌رامبه‌ره‌كه‌ی بێده‌نگی لێكردبوو، چاوه‌ مه‌كرباز و به‌ ته‌ماعه‌كانی خۆی به‌ملاو به‌ولادا سووڕاند، پێكێ شه‌رابی (برۆنلۆ)ی به‌شێوه‌یه‌ك هه‌ڵدا وه‌ك ئه‌وه‌ی شه‌رابێكی ئاسایی بێت، به‌ خێرایی رۆستی گۆشتی گا و قاشه‌ په‌تاته‌ی خسته‌ ده‌مییه‌وه‌ به‌بێ ئه‌وه‌ی سه‌ره‌تا ته‌ماشایه‌كیان بكات. ئه‌می ته‌مه‌ڵ هه‌لی ئه‌و وه‌ستانە كورته‌ی قۆسته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی روو بكاته‌ ژنه‌كه‌ی ئه‌و كه‌ له‌ ته‌نیشت ئه‌مه‌وه‌ دانیشتبوو، تا وه‌سفی ئه‌و ده‌رزیی یه‌خه‌ ئه‌نتیكه‌یه‌ بكات كه‌ دابووی له‌ یه‌خه‌ی قه‌میسه‌كه‌ی.
ژنه‌كه‌ وتی:

ئه‌نتیكه‌یه‌ ده‌زانیت؟
له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌سته‌ خڕ و خه‌پانه‌کەی‌ به‌رزكرده‌وه‌ كه‌ وه‌كو ده‌ستی بووكه‌شووشه‌ وابوو، مستیله‌ و عاشقبه‌نده‌كه‌ی نیشاندا و وتی:

ئه‌مانه‌ش ئه‌نتیكه‌ و كۆنن.
یه‌كسه‌ر به‌ شه‌رمه‌وه‌ له‌ شتێكی نادیار-له‌وانه‌یه‌ له‌وه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی گرتبێت به‌ڕای خۆی له‌ مجامه‌له‌ زیاتر بوو- وتی:

ده‌گمه‌ن و بێوینه‌ن.
له‌ راستیدا ده‌زری یه‌خه‌ و مستیله‌كه‌، ئه‌نتیكه‌ بوون به‌ڵام به‌هایه‌كی كه‌میان هه‌بوو، به‌ڵام ئه‌م تێگه‌یشت ژنه‌كه‌ له‌لای خۆی و له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌ وتی «ده‌گمه‌ن و بێوێنه‌ن» ده‌بێت خۆی وه‌كو ژنێكی ناشیرین و كه‌م به‌ها بێته‌ به‌رچاو بۆیه‌ خشڵی گرانبه‌های كردووه‌ به‌ خۆیدا.

ئه‌م هه‌سته‌ پاكه‌ی ژنه‌كه‌، ئه‌می خۆشحاڵ كرد و بووه‌ هۆی ئه‌وه‌ی باشتر له‌گه‌ڵ مێرده‌كه‌یدا خۆی بگونجێنێت كه‌ له‌گه‌ڵیدا هه‌ستی به‌ بێزاریی ده‌كرد.
رێك له‌و ساته‌وه‌خته‌دا كه‌ ئه‌م به‌ چنگاڵ قاشێك په‌تاته‌ و به‌ده‌ست پارچه‌ نانێكی گه‌وره‌ی هه‌ڵگرت- ئه‌و دوو شته‌ی كه‌ پێكه‌وه‌ ناگونجێن- ژنه‌كه‌ ته‌ماشای كرد، به‌شێوه‌یه‌كی خوار و خێچ، به‌ دیمه‌نێك له‌ نێوان خاكیبوون و شه‌وق و زه‌وقدا خستییه‌ ده‌مییه‌وه‌. خاكیبوون و شه‌وق و زه‌وقێكی وه‌ها قووڵ و له‌چاره‌سه‌ر نه‌هاتوو، دوور له‌ هه‌ر جۆره‌ ئومێدێك به‌ «ئاینده‌« كه‌ ئه‌م، به‌ وه‌ستان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ژیان چه‌ند كورته‌، به‌ هه‌ستێكی پڕ له‌ ئاسووده‌ییه‌وه‌ كۆتایی به‌ بێزاریی به‌رامبه‌ر به‌ مێردی ژنه‌كه‌ هێنا!

*گۆفریدۆ پاریس (1929-1986) نووسه‌ر و شاعیر و شانۆنامه‌نووس و رۆژنامه‌نووسێكی ئیتالی بوو. چوار خه‌ڵاتی گرنگی وه‌رگرتووه‌. كتێبێكی گرنگی هه‌یه‌ به‌ ناوی (ئه‌لفبانامه‌) به‌ پێی پیتی ئه‌لفبا (كورته‌چیرۆك، رۆمانی كورت، شیعر، په‌خشان)ی له‌ خۆگرتووه‌. ئه‌م چیرۆكه‌ش له‌م كتێبه‌ وه‌رگیراوه‌ كه‌ (مریم رادمنش) كردوێتی به‌ فارسی. (و. كوردی)

سه‌رچاوه‌: cafecatharsis.ir

 145 جار بینراوە