سەرەکی » وتار » مستەفا محەمەد » دانوستانی ستراتیژی، پەیوەندییەکانی واشنتۆن…پەڕە 2

شەن و كەو

دانوستانی ستراتیژی، پەیوەندییەکانی واشنتۆن…

دانوستانی ستراتیژی، پەیوەندییەکانی واشنتۆن و بەغدا بەرەو کوێ؟

لە دوو رۆژی رابردوودا لە واشنتۆن گەڕی چوارەمی دانوستاندنی ستراتیژیی عیراق و ئەمریکا بە ئامادەبوونی سەرۆک وەزیرانی عیراق و سەرۆکی ئەمریکا بەڕێوەچوو، بەیاننامەی کۆتایی هاوبەشی هەردوو وڵاتیش جەختی لە چەندین خاڵی پەیوەست بە ئاییندەی پەیوەندییە ستراتیژییە دوور مەوداکانی واشنتۆن و بەغدا کردەوە بە تایبەتیش لە بواری ئەمنی و چارەنووسی هێزەکانی ئەمریکا لە عیراق کە وەک باس کراوە ئەرکەکانیان لە عیراقدا گۆڕانی بەسەردا دێ و تا 31-12-2021 دەبێ تەواوی هێزە شەڕکەرەکانیان عیراق بەجێبهێڵن، لە جێگەیدا تەنها لەبواری راهێنان و راوێژ و برەودان بە لایەنی لۆجستی و گۆڕینەوەی زانیاری هەواڵگریی سەربازی دەبێت و مانەوەیان لەسەر خاکی عیراق سنووردار دەبێت، لەگەڵ ئەوەشدا ئەم بڕیار و رێکەوتنە بۆ کشانەوەی هێزەکانیان بڕیارێکی تاکلایەنەی ئەمریکاییە و حزووری هێزەکانی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی لە عیراقدا لێ بەدەرە و ئەوەیان ناگرێتەوە.

ئەم رێکەوتنە بۆ دووبارە داڕشتنەوەی پەیوەندییەکانی عیراق و ئەمریکا، هەندێک لایەنی وەک رەوتی سەدر و حیکمە و قەوارە میانڕەوەکانی شیعە و سوننەی دڵخۆشکرد، بە جۆرێک کە بە سەرکەوتنێکی گەورەی وەفدی دانوستکاری عیراقیان لەقەڵەمدا، بەڵام هەندێک حزب و تەوژمی سیاسی دیکە ئەوانەی باڵی چەکداریی توندڕەویان هەیە، ئەم گۆڕانکارییانەیان رەتکردەوە و دووبارە بە درێژەی داگیرکاریی عیراق و مانەوەی هێزە بیانییەکانیان وەسفکردوە و ئەوەش ناشارنەوە کە درێژە بە شەڕ لە دژی مانەوەیان دەدەن و هەر ئەمریکایی یان بیانییەک لەسەر خاکی عیراق بێت «راوێژکار بێت یان سەربازی شەڕکەر» دەیکەنە ئامانج.

دیارە کە کورد و حکومەتی هەرێم بە راستەوخۆش نەبێت بە ناڕاستەوخۆ نوێنەرایەتی لە دیالۆگەکەدا هەبووە، بەڵام هەرێمی کوردستان تا ئێستا هەڵوێستی لەبارەی ئەو رێکەوتنەوە زۆر روون و ئاشکرا نییە، کە دەبێت لەو بارەیەوە ئەمیش قسەی خۆی هەبێت، بەڵام تا ئەوکاتە رای رەسمیی حکومەتی هەرێم دەزانین با سەرنجێک بخەینە سەر رێکەوتنەکە و ئەو پرسیارە وەڵام بدەینەوە کە ئاخۆ کشانەوەی ئەمریکا ئایندەی عیراق دەگەیەنێتە کوێ؟ یان کورد چۆن سوود لەو وەرچەرخانەی نێوان هەردوو وڵات وەربگرێت و لە قازانجی پڕۆژەکەی خۆیدا بیشکێنێتەوە؟

بێگومان وەک لە بەیاننامە هاوبەشەکەی عیراق و ئەمریکادا دەرکەوت ئەمریکا لەم قۆناغەدا هاوشێوەی ئەفغانستان دەستبەرداری عیراق نەبوو، چونکە ئەوەی دواییان گۆڕەپانێکی گەورەی تەوژمی ململانێکانی نێوان ئەمریکا و ئێرانە و ئەمریکاش بە ئاسانی ناچێتە ژێرباری ئەوەی بارگە و بنەی بپێچێتەوە و رێگە بۆ هەژموونی ئێران و لەو رێگەیەشەوە بۆ روسیا و چین بکاتەوە، ئەگەر عیراقیش نەبێت، هاوپەیمانە تەقلیدییەکانی دیکەی وەک ئیسرائیل و وڵاتانی کەنداو بۆ نادیار بەجێ بهێڵێت تا ئەو وڵاتانە ئەجێنداکانیان بە کەماڵی ئیسراحەت جێبەجێ بکەن.

بەڵام پێموایە خوێندنەوەی وڵاتانی ئیقلیمی جگە لە ئێران و زۆرێک لە حزبە سیاسییەکانی ناوخۆ بە لایەنی کوردیشەوە جیاوازترە و پێیانوایە کە حکومەتی عیراق توانای ئیحتیواکردنی ئەو تاقم و گروپە توندڕەوانەی نییە و رۆژ لەدوای رۆژیش بواری ئەمنی بەرەو خراتر دەچێت ئەگەر ئەمریکا و هاوپەیمانان ئامادەگیی مەیدانییان لە عیراقدا نەبێت، لەولاشەوە مەترسی تیرۆر و بەهێزبوونەوەی داعش بەری دەرگای پێ گرتووین و دوور نییە بەکشانەوەی ئەمریکا دامەزراوەکانی حکومەت بەهۆی نفوزی داعشەوە لە هەندێک ناوچەی سوننە نشین بەتەواوی پەکیان بکەوێت و جەنگێکی ناوخۆی خوێناوییش بەرپا ببێ، کە ئەوانە عیراق بگێڕنەوە خاڵی سەرەتا.

لەبارەی کوردیشەوە هێشتا بوونی ئەمریکا و هاوپەیمانان و شەرعییەتدان بە مانەوەیان لە عیراقدا لەژێر هەر ناوێکدا بێت «سەربازیی شەڕکەر بێت یان راوێژکار و هاوکار» هاوتەریب لەگەڵ حکومەتێکی رەنگڕێژکراوی هاوبەش کە سیاسەتێکی روونی پیادەکردنی حوکمی یاسایی هەبێ و لەبارەی پاراستنی ماف و دەستکەوتە دەستوورییەکانەوە دیدگایەکی دامەزراو پەیڕەو بکا، گەرەنتییەکی پارێزبەندییە بۆی و گرنگیشە لەناو پەڕەی ئەو دیالۆگ و رێکەوتنانەدا کە بۆ ستراتیژێکی دوور دەنووسرێنەوە لەپاڵ جەختکردنەوە لە دامەزراندنی حکومڕانییەکی باش، رۆڵ و نەخشی روون و بەرچاوی هەبێت.

 339 جار بینراوە