سەرەکی » راپۆرت » ئامادەكردنی: دیاری سابیر » ئاگر تەنگی بە وڵاتان هەڵچنیوە

ئاگر تەنگی بە وڵاتان هەڵچنیوە

بەهۆی گۆڕانی كەشوهەوا ‌و بەرزبوونەوەی پلەی گەرماوە، ماوەیەكە ئاگر لە دارستانەكانی چەند وڵاتێك بەربووە ‌و بەهۆیانەوە ژمارەیەك لە هاووڵاتیانی ئەو وڵاتانە گیانیان لەدەستداوە ‌و برینداربوون ‌و هەزاران كەسیش ماڵ ‌و حاڵی خۆیان جێهێشتووە ‌و چەندین خانووش سووتاون.

ئەمریكا
ئاگركەوتنەوە لە دارستانەكانی كالیفۆرنیا كە بە سێیەم گەورەترین رووداوی لەوجۆرە لە مێژووی ئەو ویلایەتە دادەنرێت، بەردەوامە ‌و لێپرسراوانی ناوچەكەش رایانگەیاندووە: ئاگرەكە چەندین دوكان و ماڵ و شوێنی لە شاری گرینفیل گرتۆتەوە. ئاماژەیان بەوەشكردووە: ئێستا بە دوای پێنج كەسدا دەگەڕێن، كە بێسەروشوێن بوون و سەرباری داواكارییەكانیان لە خەڵك بۆ چۆڵكردن ‌و بەجێهێشتنی ماڵەكانیان، بەڵام بەشێكیان ماونەتەوە.
ئاگرەكەی دارستانەكانی كالیفۆرنیا ناوی دیكسی لێنراوە و بەهۆی خێرایی گەرما و باوە زیاتر تەشەنەی سەندووە. وەكو سەچاوەكانی هەواڵیش باسی دەكەن، زیاتر لە پێنج هەزار كارمەندی تیمەكانی ئاگركوژێنەوە لە هەوڵدان بۆ كۆنترۆڵكردنی ئاگرەكە، كە سەدان هەزار دۆنم لە رووبەری دارستانی ئەو ویلایەتەی ئەمریكای سووتاندووە ‌و شوێنە ئاوەدانەكانی ناوچەكەشی خستۆتە مەترسییەوە. بەپێی ئیدارەی تیمەكانی ئاگركوژێنەوەی كالیفۆرنیاش، تائێستا 21 %ی ئاگرەكەیان كوژاندۆتەوە.
لە رابردووشدا شارۆچكەی گرنفیل چەند كارەساتێكی لەوجۆرەی بەسەرهاتووە ‌و ساڵی 1881، هەر بەهۆی ئاگركەوتنەوەوە، بەشێكی زۆری شارۆچكەكە سووتا ‌و مەترسیی بۆ سەر ژیانی دانیشتوانەكەی دروستبوو.

روسیا
لە ماوەی سەدەیەكیشدا، روسیا دووچاری خراپترین ئاگركەوتنەوە بۆتەوە ‌و ئاگر لە چەند شوێنێكی ئەو وڵاتە كەوتۆتەوە، بەتایبەتی لە كۆماری ساخا كە بە یاقوتیا ناسراوە لە ناوچەی سیبیریا لە باكووری خۆرهەڵاتی ئەو وڵاتە ‌و بەهۆیەوە باری نائاسایی راگەیەنراوە.
دەستەی روسیا بۆ پاراستنی دارستانەكان لە ئاسمانەوە، رایگەیاندووە كە لە ماوەی 24 سەعاتدا ‌و لە رووبەرێكی دەیان هەزار دۆنمیدا، 51 ئاگركەوتنەوەی سروشتییان كۆنترۆڵكردووە.
لە بەیاننامەیەكی دەستەكەدا هاتووە، رۆژی حەوتی ئەم مانگە، كارمەندانی ئاگركوژێنەوە ئاگرێكیان كۆنترۆڵكرد، كە لەسەر رووبەری دەیان هەزار دۆنم زەوی كەوتبۆوە.
ئاماژە بەوەشدراوە: تا شەوی رابردوو، لەسەر رووبەری سەدان هەزار دۆنم زەوی، 174 ئاگر كەوتبۆوە، كە زۆربەی دارستانەكانی كۆماری ساخا بوون، بەڵام تا ئێستا دەیان ئاگر كۆنترۆڵ نەكراون. روونیشیكردۆتەوە: زیاتر لە شەش هەزار ‌و 700 كارمەندی ئاگركوژێنەوە لە هەوڵی كوژاندنەوەی ئاگرەكاندان.

یۆنان
لە دوورگەی ئیفیا كە دەكەوێتە خۆرهەڵاتی ئەسینای پایتەختی یۆنانەوە، بەهۆی ئاگركەوتنەوەوە هەزاران كەس ماڵ ‌و حاڵی خۆیان جێهێشتووە ‌و تیمەكانی ئاگركوژێنەوە ‌و فریاكەوتن سەرقاڵی كوژاندنەوەی ئاگرەكە ‌و رزگاركردنی دانیشتوانی ناوچەكەن.
هەرچەندە مەترسی ئەو ئاگرە كەمبۆتەوە، كە لە بەشی باكوورەوە هەڕەشەی لە دەوروبەری ئەسینا دەكرد، بەڵام بەهۆی ئاگرەكەوە دەیان هەزار دۆنم لە رووبەری دارستان ‌و دەیان ماركێت ‌و خانوو سووتاون، ئەوەش دەسەڵاتدارانی ناچاركرد، كە دەیان گوند لە دانیشتوانەكەی چۆڵ بكەن.
بە وتەی دەسەڵاتدارانی یۆنان، لە 30 ساڵی رابردوودا، وڵاتەكەیان رووبەڕووی رووداوی ئاگركەوتنەوەی لەوجۆرە نەبۆتەوە ‌و وێڕای ئەوەی زیاتر لە هەزار كارمەندی تیمەكانی ئاگركوژێنەوە لە هەوڵی كۆنترۆڵكردنی ئاگرەكەدان، هێزەكانی سوپای یۆنانیش هاوكاریانن ‌و چەند وڵاتێكی وەكو فەرەنسا ‌و میسر ‌و سویسرا ‌و ئیسپانیاش، لە رێگەی ناردنی كەرەستەی ئاگركوژێنەوە، هاوكاریی یۆنان دەكەن.

توركیا
نزیكەی دوو هەفتەیە، ئاگر لە دارستانەكان توركیا كەوتۆتەوە ‌و تائێستاش بەشێك لە ئاگرەكە نەكوژێنراوەتەوە.
بەگوێرەی زانیارییەكانی وەزارەتی كشتوكاڵ ‌و دارستانی ئەو وڵاتە: لە ماوەی نزیكەی دوو هەفتەی رابردوودا، لە 47 شاری توركیا، 223 دارستان سووتاون، كە 217 ئاگریان كۆنترۆڵكراوە.
لای خۆیەوە، وەزیری كشتوكاڵ و دارستانی توركیا روونیكردۆتەوە، كە بەردەوامن لە هەوڵەكانیان بۆ كوژاندنەوەی هەموو ئاگرەكان، بەڵام لەگەڵ كوژاندنەوەی هەر ئاگرێكدا، لە چەند شوێنێكی تر، ئاگری تر سەرهەڵدەدات.

سەرچاوە: ئاژانسەكان

 239 جار بینراوە