سەرەکی » دۆسێ » «ئەزموونی لیبیا»و داماڵینی چەكی ئەتۆمی

كۆریای باكووری نیگەران كردووە

«ئەزموونی لیبیا»و داماڵینی چەكی ئەتۆمی

كۆریای باكوور ئاماژەی بە پاشەكشەكردن كردبوو لە لوتكەی چاوەڕوانكراوی نێوان دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا و كیم جۆنگ ئون سەرۆكی كۆریای باكوور، هۆكاریی ئەوەیشی بۆ جۆن بۆڵتۆن راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریكا گەڕندبۆوە.
كیم كای گوان جێگری وەزیری دەرەوەی كۆریای باكوور رایگەیاندبوو»نایشارینەوە كە دەمانەوێت لێی دووربكەوینەوە».
كۆریای باكوور ئاماژەی بە دیمانەیەكی بۆڵتۆن كردووە كە تێیدا بەراوردی لەنێوان «ئەزمونی لیبیا» و داماڵینی چەكی ئەتۆمی كردبوو.

لیبیا دەستبەرداری چەكی كۆكوژ دەبێت
موعەمەر قەزافی سەرۆكی كۆچكردووی لیبیا لە ساڵی 203دا رازیی بوو وڵاتەكەی دەستبەرداری چەكی كۆكوژ ببێت، ئەوەش راگەیاندنێكی كتوپڕ بوو بۆ جیهان. لەماوەی چەنند مانگێكی كەمدا، زۆربەی سزا سەپێنراوەكانی ئەمریكا لەسەر لیبیا هەڵگیران، پەیوەندییە دیپلۆماسییەكانیش لەنێوان واشنتۆن و تەرابلوسدا دەستیانپێكردەوە.
بەڵام لە ساڵی 2011 چەكدارە نەیارەكان، حوكمی قەزافیان لە لیبیادا روخاند، ئەوەش بە پشتیوانی هاوپەیمانی باكووری ئەتڵەسی (ناتۆ)، بەوشێوەیە قەزافی بۆ ماوەیەك دیارنەما و دواتر لەلایەن چەكدارەكانەوە دۆزرایەوە و كوژرا.

ئەزمونی لیبیا
لە مانگی نیسانی ساڵی 2010، قەزافی گلەیی لە باراك ئۆباما سەرۆكی پێشووی ئەمریكا كردبوو بەو هۆیەی بانگهێشتی نەكردووە بۆ لوتكەی ئاسایشی ئەتۆمی كە لە واشنتۆن سازكرابوو، لەو بارەیەوە سەرۆكی لیبیا رایگەیاندبوو»بانگهێشتنەكردنی لیبیا بۆ ئەو لوتكەیە هەڵە و سەرلێشێوانی سیاسی بوو، چونكە لیبیا دوایین دەوڵەت بوو كە بەشێوەیەكی ئارەزمەندانە دەستبەرداریی بەرنامەی چەكی كۆكوژ بوو».
بە گوتەی قەزافی لەو دەمەدا»خەڵات نەكردنی لیبیا لەبەرانبەر ئەو هەنگاوە كە بانگهێشت نەكرا بۆ كۆنگرەكەی واشنتۆن، وادەكات قورس بێت ئیران و كۆریای باكوور رازیی بكرێن دەستبەرداری خواستە ئەتۆمییەكانیان ببن».
قەزافی ئەو داوایەی خۆرئاوای ئاشكرا كردوو كە داوایان لێكردبوو ببێتە ناوبژیوان لەنێوان وڵاتانی خۆرئاوا و تاران تا ئەو دوو وڵاتە واز لە خواستە ئەتۆمییەكانیان بهێنن، بەڵام قەزافی رایگەیاندبوو كە «ئەزمونی لیبیا وایكردووە ئەو هەنگاوە سەرنجڕاكێش نەبێت بۆیان».
ئەوەش وەك قەزافی ئاماژەی پێكردوو» تەنانەت لیبیا بانگهێشت نەكرا بۆ كۆنگرەی ئاسایشی ئەتۆمی، بۆیە هیچ بەڵگەیەكی بەهێزمان پێنییە تا لەبەرانبەر ئێران و كۆریای باكووردا بەكاریی بهێنین».
قەزافی ئەو كارەی بە بێ‌ سود بۆ ئاسایشی جیهانی و پرۆسەی داماڵینی چەك وەسفكردبوو، چونكە بە گوتەی ئەو»نابێتە هاندەر بۆیان تا جێ‌ پێی ئەزمونی لیبی هەڵبگرن».
سەرۆكی پێشووی لیبیا رایگەیاندبوو»دەمەوێت نیگەرانی خۆم بخەمەڕوو بەو هۆیەی لیبیا بانگهێشت نەكرا بۆ كۆنگرەكە، خۆرئاوا بەپێی پێویست وەفادار نەبوو بەرانبەر بە لیبیا كە هاوبەشی كرد لە رێگرتن لە بڵابوونەوەی چەك».

بەراوردەكان
ولایەتە یەكگرتووەكان هیچ رونكردنەوەیەكی پێشكەش نەكرد سەبارەت بەوەی كە بۆچی لەو رووەوە قەزافی بۆ لوتكەی ئاسایشی ئەتۆمی بانگێشت نەكردبوو؟.
قەزافی رەخنەی لە ئیسرائیل گرتبوو كە خاوەنی چەكی ئەتۆمییە و رایگەیاندبوو»دادپەروەریی نییە لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا یەك وڵات خاوەنی چەكی ئەتۆمی بێت و رێگە نەدرێت ئەوانی تر ببنە خاوەنی ئەو جۆرە چەكە».
سەرۆكی پێشووی لیبیا ئەو رووداوانەی وەك بەراورد هێنابۆوە كە بەسەر عیراقدا هێنران بەو هۆیەی تۆمەتباركرابوو بەوەی خاوەنی چەكی كۆكوژە، لەو بارەیەوە رایگەیاندبوو:»بەوشێوەیە عیراق تۆمەتبار كرا بەوەی خاوەنی چەكی كۆكوژە، داگیركراو وڵاتەكەی خاپووربوو، ئەمریكا ئەو كاولكارییەی خولقاند و هەموو جیهانیش بەو هۆیەوە كاریگەر بوون، بەڵام لەكۆتاییدا دەركەوت كە عیراق چەكی كۆكوژی نەبووە، رەنگە ئێرانیش بە هەمان شێوە وەك عیراق كرابێتە قوربانی، بەڵام لەهەمان كاتدا بۆ ئیسرائیلییەكان ناپشكنین و ناچین پشكنین لە كانەكانی دەیمونەدا بكەین كە چەندان موشەكی ئەتۆمیان تێدایە».
واشنتۆن لە 12-13ی نیسانی 2010 میوانداری 40 سەركردە و بەرپرسی باڵای وڵاتانی جیهانی كردبوو لە كۆنگرەی ئاسایشی ئەتۆمی، زۆرێك لەو وڵاتانەش بانگهێشت كرابوون كە وازیان لە چەكی ئەتۆمی یان پەرەپێدانی بەرنامەی ئەتۆمی هێنابوو، بەڵام بۆ ئەو لوتكەیە لیبیا بانگهێشت نەكربوو.

print

 55 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*