سەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » ئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین: ناونیشانی رۆمان خۆی خۆی ده‌دۆزێتەوە

ئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین: ناونیشانی رۆمان خۆی خۆی ده‌دۆزێتەوە

یه‌كێك له‌ ناوه‌ ئاشناو دیاره‌كانی ناو دونیای نووسینی كوردی، كه‌ ساڵانێكه‌ به‌ به‌شداری له‌ بابه‌ته‌ فكری و كۆمه‌ڵایه‌تی و ئه‌ده‌بیه‌كاندا، جێده‌ستی دیاره‌و زۆربه‌مان به‌رهه‌مه‌كانی ده‌خوێنینه‌وه‌، نووسه‌ر و رۆماننووس ئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین-ه‌ كه‌ خاوه‌نی چه‌ند رۆمانێكه‌ و دیارترینیان رۆمانی -ئه‌ودیوو سنوور، باڵه‌فڕه‌ به‌نێو دارستانه‌كانی مانگدا-یه‌ كه‌ ساڵی (2011) بڵاوكرایه‌وه‌، له‌م دیداره‌دا نووسه‌ر ده‌رباره‌ی چه‌ن ۆرسێكی تایبه‌ت به‌م رۆمانه‌ ده‌دوێنین.

(1-2)

سازدانی: شاخه‌وان سدیق

*زۆرێك پێیان وایه‌ ناونیشان كلیله‌ بۆ كردنه‌وه‌ی ده‌رگا و چوونه‌ ناو دونیای تێكسته‌وه‌، هه‌ندێكیش ده‌ڵێن ده‌بێت ناونیشان هه‌ڵگری رۆحی تێكسته‌كه‌ بێت و خوێنه‌ر له‌ ناونیشانه‌وه‌ به‌ تێكسته‌كه‌ ئاشنابێت، هه‌ن ده‌ڵێن ده‌بێت ناونیشان كورت و یه‌ك وشه‌یی بێت و هه‌شن به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ دیبینن، ده‌پرسم بۆ ناونیشانی رۆمانه‌كه‌ت تاڕاده‌یه‌ك درێژه‌؟ ئه‌م ناوه‌ تاچه‌ند به‌ مه‌به‌ست دانراوه‌؟
-ناونیشانی رۆمانه‌كه‌م ناونیشانێكه‌ وه‌ك هه‌موو ناونیشانی رۆمانێك له‌دونیادا. هه‌موو رۆمانێك به‌پێی سروشتی رۆمانه‌كه‌ و دونیای رۆمانه‌كه‌ ناونیشانی خۆی وه‌رده‌گرێت. ده‌كرێت په‌یوه‌ندییه‌كی رۆحی گه‌وره‌ هه‌بێت له‌ نێوان ناونیشان و بابه‌ته‌كه‌ و ئه‌مه‌ش نهێنی نووسینه‌‌. درۆیه‌كی گه‌وره‌یه‌ گه‌ر هه‌ر نۆڤڵستێك رۆماننووسێك بێت و شرۆڤه‌ی ناونیشانه‌كه‌ت بۆ بكات، خۆ گه‌ر ئه‌وه‌ بكات ئه‌وا جادووی رۆمانه‌كه‌ له‌ده‌ستده‌دات. وه‌ك ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ وایه‌ تابلۆكه‌ی خۆیت بۆ شرۆڤه‌ ده‌كات و ئیدی چێژ و فه‌زای بینه‌ر ده‌كوژێت. به‌ڵام ده‌بێت لێره‌دا ئه‌وه‌ بڵێین كه‌ ناونیشان زیاتر بۆ رۆماننووسه‌كه‌‌ گرنگه‌ و به‌هایه‌كی رۆحی گه‌وره‌ی هه‌یه‌، له‌وانه‌یه‌ ره‌خنه‌گره‌كان به‌شێوه‌یه‌كی تر بیبنن، به‌ڵام ئه‌مه‌ په‌یوه‌ندی به‌ رۆماننووسه‌كه‌وه‌ نییه‌ و نابێت رۆماننووس ئاوڕ له‌ڕه‌خنه‌ بداته‌وه‌ و به‌پێی ئه‌وان بنووسێت. خۆ ئه‌گه‌ر رۆمانه‌كان له‌سه‌ر رێنماییه‌كانی ره‌خنه‌گرانی ئه‌ده‌ب و تێوه‌ره‌كانی بنووسرێت، ده‌شێت له‌ رووی تیۆرییه‌وه‌ هه‌موو بنه‌ماكانی رۆمانی سه‌ركه‌وتووی تێدا بێت، به‌ڵام رۆحی تێدا نییه‌.
بێگومان ئێستا له‌ جیهاندا ئه‌و رۆماننووسانه‌ كه‌مبوونه‌ته‌وه‌ كه‌ رۆح (گایست – Geist) به‌مانا میتافیزیكا رۆحییه‌كه‌ی تێدا ونن. تۆ ده‌توانیت هونه‌ری رۆماننووسین و ناونیشان بخوێنیت كه‌ سه‌ده‌ها تێوه‌ره‌ی ئه‌ده‌بین و دكتۆرای له‌سه‌ر بێنێت، به‌ڵام ئه‌مه‌ ته‌ئكیدبه‌ ناتكاته‌ رۆماننووس. ناونیشانی رۆمانه‌كان خۆیان خۆیان ده‌دۆزنه‌وه‌، چۆن نازانم! به‌ڵام ئه‌وه‌نده‌ ده‌زانم كه‌ ئه‌و قولاپه‌ن كه‌ له‌ نێو گۆمه‌كه‌دا ماسی رووداو و پڵۆتی جۆراوجۆر و ده‌نگ و ره‌نگ و ده‌موچاوی نوێت بۆ راوده‌كه‌ن. موزیكی ناوه‌وه‌ی وشه‌كان و هه‌ناسه‌ت بۆ راوده‌كه‌ن زۆریتر. سه‌یریش له‌وه‌دایه‌ كه‌ مانگێك پێش حه‌ڤده‌ی شوبات ئه‌م رۆمانه‌م بڵاوبۆوه‌ (ئه‌ودیوو سنوور، باڵه‌فڕه‌ به‌نێو دارستانه‌كانی مانگدا) و رۆمانێكی دیكه‌ش له‌گه‌ڵیدا بڵاوبۆوه‌ كه‌ ئه‌ویش به‌ڕێكه‌وت ناونیشانه‌كه‌ی درێژ بوو، ئه‌ویش رۆمانه‌كه‌ی به‌ختیار عه‌لی بوو (جه‌مشید خانی مامم، كه‌ هه‌میشه‌ با له‌گه‌ڵ خۆیدا ده‌یبرد) …هه‌ردوو رۆمانه‌كه‌ هه‌ڵگری ناویشانی درێژن و هه‌ردووكیان له‌ یه‌ك فه‌زای كاتییدا بڵاوبوونه‌وه‌ و ناونیشانه‌كه‌یان درێژ بوو‌. ئاسۆی هاوڕێم له‌ كتێبخانه‌ی سلێمانی كاری ده‌كرد گوتی ئه‌وانه‌ی به‌دووی رۆمانه‌كه‌ی تۆدا ده‌گه‌ڕێن ده‌پرسن رۆمانی باڵه‌فڕه‌ به‌نێو دارستانه‌كانی مانگدا. خوێنه‌ر خۆی بڕیارده‌دا له‌گه‌ڵ كامه‌ به‌شی ناونیشانه‌ درێژه‌كه‌دا خۆی ئاڕاسته‌ ده‌كات (ئه‌ودیوو سنوور) یان (باڵه‌ فڕه‌ به‌نێو دارستانه‌كانی مانگدا). یان له‌ رۆمانه‌كه‌ی به‌ختیار عه‌لیدا (جه‌مشید خانی مامم) یان ( كه‌ هه‌میشه‌ با له‌گه‌ڵ خۆیدا ده‌یبات). لێره‌وه‌ هه‌ندێك رۆمانیش هه‌ن كه‌ ناونیشانه‌كه‌یان نه‌ك كورته‌، به‌ڵكو ته‌نها ژماره‌یه‌، بۆنموونه‌ رۆمانه‌ به‌ناوبانگه‌كه‌ی (رۆبێرتۆ بۆلانێو). به‌ناونیشانی (2226) ‌ كه‌ دوای مردنی بڵاوبۆوه‌. یاخود رۆمانه‌كه‌ی (پۆل ئاسته‌ر) كه‌ ساڵی2017 بڵاوبۆوه‌ له‌ژێر ناونیشانی(4321) …وه‌ك ده‌بینت نه‌ ‌من و نه‌ رۆماننووسه‌كانی دیكه‌ له‌دانانی ناونیشانی رۆمانه‌كانمان، گوێ له‌ رۆحی ده‌قه‌كه‌ ده‌گرین نه‌ك له‌ تێوره‌كانی ره‌خنه‌.

*ده‌ستپێكی هه‌ر تێكستێكی ئه‌ده‌بی هونه‌ری نووسه‌ری پێویسته‌ بۆ سه‌رنجڕاكێشانی و به‌ستنه‌وه‌ی خوێنه‌ر به‌ تێكسته‌كه‌وه‌، سه‌ره‌تای رۆمانه‌كه‌ت به‌ سه‌ره‌تایه‌كی سه‌رنجڕاكێش ده‌سپێده‌كه‌یت، به‌ گێره‌ڕه‌وه‌ی هه‌مووشتزان كه‌ زۆربه‌ی به‌شه‌كانی رۆمانه‌كه‌ ده‌گێڕێته‌وه‌، ده‌پرسم تاچه‌ند گرنگی به‌ ده‌ستپێك ده‌ده‌یت؟ پاشان فره‌ده‌نگی یان تاك ده‌نگی بۆ گێڕانه‌وه‌ی چیرۆكی رۆمانه‌كه‌ تاچه‌ند به‌ مه‌به‌ست بووه‌ و ئه‌م بابه‌ته‌ت به‌لاوه‌ وه‌ك ته‌كنیك گرنگه‌؟
-رۆمانه‌كه‌ له‌ دوو چركه‌ساتی یونڤێرساڵیه‌وه‌ ده‌ستپێده‌كات،‌ له‌دوو چركه‌ سات و دوو شوێنه‌وه‌یه‌، شوێنێك سه‌ر زه‌وییه‌ و ئه‌ویتر ئاسمان، بێگومان گه‌ر بتوانین به‌ ئاسمان و ناوفڕۆكه‌ بڵێین شوێن! چركه‌ساته‌كه‌ به‌مجۆره‌ هاتووه‌ له‌ رۆمانه‌كه‌دا: ‌‌(ئه‌و ڕۆژه‌ی خه‌سووم عه‌لادینه‌ ژه‌نگاویه‌كه‌ی له‌به‌رده‌می ماڵی دایكم و براگه‌وره‌كه‌مدا داناو و به‌گریانه‌وه‌ گوتی ئه‌وه‌ دوا شته‌ له‌ماڵه‌كه‌مدا بۆنی ئه‌وانی لێبێت و چیتر نامه‌وێت ماڵه‌كه‌م به‌هه‌ناسه‌ی ئه‌وان بۆگه‌ن بێت. هه‌ر ئه‌و ئێواره‌یه‌ من و نیگار وه‌ك دوو قورینگی دوای لێزمه‌باران له‌سه‌ر كورسیه‌ كۆنینه‌كانی فڕۆكه‌ ‌رووسیه‌كه‌ نیشتینه‌وه‌ و سه‌رسامبووین به‌و هه‌ورانه‌ی وه‌ك زه‌ویه‌كی دیكه‌ی ونبوو له‌نێو ئۆقیانوسێكی زیویندا په‌رشده‌بوونه‌وه‌، هه‌ر ئه‌و ساته‌ به‌نیگارم گوت قوتار بووین له‌ عه‌لادینه‌ ژه‌نگاوییه‌كانی رۆژهه‌ڵات …)
له‌ راستیدا ئه‌م ده‌ستپێكه‌ به‌ده‌ستی خۆم نه‌بوو، ئێستا دوای تێپه‌ڕبوونی ئه‌م هه‌موو ساڵه‌ به‌سه‌ر رۆمانه‌كه‌دا و له‌م دیداره‌دا ده‌توانم قسه‌ی له‌سه‌ر بكه‌م. من كه‌ گه‌یشتمه‌ ئه‌ڵمانیا و دوای تێپه‌ڕبوونی نۆ ساڵ و نووسینی رۆمانی (كه‌وتنه‌خواره‌وه‌ی گورگێك) ئه‌و رۆمانه‌ی ده‌زگای سه‌رده‌م سێ فه‌سڵیان شێواند و دوایی به‌سه‌قه‌تی بڵاویانكرده‌وه‌ و ته‌نانه‌ت تا ئه‌مڕۆ داوای لێبووردنیان له‌من نه‌كرد! و دوای چاپكردنی نۆڤێلا یان بڵێین كورته‌ رۆمانی (شتێك له‌ قوڕی خورافه‌) و چه‌نده‌ها لێكۆڵینه‌وه‌ كاری فیكری. هه‌ستمده‌كرد من راده‌كه‌م له‌و ئه‌زموونه‌ی كه‌ ‌تێداژیاوم له‌ سۆڤیه‌تی كۆن و ته‌نانه‌ت ئه‌زموونی رابردووم وه‌ك كادێرێكی سیاسی له‌ ریزه‌كانی كۆمه‌ڵه‌ی ره‌نجده‌ران و پاشان كاری ئاشكرا كه‌ دوای راپه‌ڕین له‌چه‌نده‌ها ده‌زگا كارمكردووه‌. بێگومان ئه‌وسا گه‌نج بووم و دونیام به‌شێوه‌یه‌كی دیكه‌ ده‌دی و هێشتا گه‌نده‌ڵی ئه‌وه‌نده‌ كاڵی نه‌كردبووینه‌وه‌، به‌ڵام رقی ئه‌ستوورمان له‌ ‌یه‌كتری وه‌ك كورد فاشیزمێكی دیكه‌ی به‌رهه‌مهێنابوو كه‌ له‌شه‌ڕی ناوخۆدا به‌ته‌واوه‌تی ئه‌م فاشیزمه‌ به‌ كۆمه‌ڵگه‌ی كوردیدا ته‌قیه‌وه‌. كه‌ بێگومان من چیتر نه‌مویست به‌شداربم له‌ شه‌ڕی براكوژی و بێ ده‌ره‌تان و به‌ پاره‌یه‌كی كه‌م ملی رێگه‌م گرته‌ به‌ر وه‌ك قورنگێكی سه‌رلێشواو له‌ دونیای ترسناكی سۆڤیه‌تی تازه‌ داڕماو نیشتمه‌وه‌. ئیدی دووساڵ له‌ بێپاره‌یی و نه‌بوونی و ترسی كوشتنت له‌لایه‌ن مافیا و خولیگانه‌وه‌ و به‌ریه‌كه‌وتن له‌گه‌ڵ كولتورێكی دیكه‌ كه‌ دۆستۆیڤسكی به‌ (ژیانی رووسی)‌ ناویده‌بات له‌وێ سوبێكتێكی دیكه‌ی من له‌دایكبوو، سوبێكتێك به‌ره‌و ناوه‌وه‌، به‌ره‌و خودی خۆم وه‌ك له‌وه‌ی خه‌می نه‌ته‌وه‌ و میلله‌تێك له‌خۆ بگرێت. پێشتر له‌ شانزه‌ ساڵیمه‌وه‌ من هه‌ڵگری سوبێكتێكی دیكه‌ بووم به‌ره‌و ده‌ره‌وه‌، به‌ره‌و مه‌سه‌له‌ گه‌وره‌كان، به‌ره‌و رزگاكردنی چینی كرێكار و كوردستان و ئه‌م دروشمانه‌. بێگومان ئه‌مه‌ش به‌خوێنی خۆمان و گیانبازی كردووه‌ و ئێستا كه‌ چاوم ده‌نوقێنم و ده‌زانم بست به‌بستی ئه‌م سلێمانییه‌ و كوردستانه‌ له‌ژێر كامه‌ به‌رد كوژراوه‌ و كێش له‌ناو كامه‌ سووچی زیندان تا رۆحی ده‌رچووه‌ ئوتوی گه‌رم و كاره‌بایان لێداوه‌ یه‌ك چركه‌ به‌رامبه‌ر فاشیزمی به‌عس چۆكی دانه‌داوه‌.

له‌ سێپتمبه‌ری ساڵی1994 به‌دوا كه‌گه‌یشتمه‌ كێیڤ – ئۆكراینا و پاشان له‌كۆی له‌ سۆڤیه‌تی دێرینی رووخاو، وه‌ك هه‌موو بارێكی قورسی ده‌روونی كه‌ به‌ (تراوما) ناویده‌به‌ن، ناخودئاگاییم هه‌وڵیده‌دا كۆی ئه‌م وێنانه‌ی رابوردوو له‌یادبكه‌م، سه‌یر له‌وه‌شدایه‌ تاوه‌كو ئه‌مڕۆ زۆر ورده‌كاریم له‌بیركردووه‌، ته‌نانه‌ت شێوه‌ی ده‌موچاوم گۆڕا، ئه‌وه‌ گۆڕا كه‌پێده‌ڵێن فیزیۆگنۆمی Physiognomy شێوه‌ی ده‌موچاو كۆمپلێت گۆڕا، ئه‌مه‌ش شته‌ سه‌یره‌كه‌یه‌. ئیدی چێژم له‌و ئازادییه‌ وه‌رده‌گرت، كه‌ كورده‌كانی دیكه‌ خواخوایان بوو رزگاریان بێت لێی و ده‌رچن بۆ ئه‌وروپا. من له‌ بێپاره‌یی خۆم شلكرد بۆ ئه‌و په‌رستگا دیۆنیزۆسییه‌ی كه‌هه‌بوو، كه‌ فه‌وزای دوای رووخانی سۆڤیه‌ت بوو ڤۆدكا، سێكس ، سه‌ما، مافیا، قاچاخچی، خولیگان سه‌رجاده‌، شه‌ڕه‌چه‌قۆی كورده‌كان …هتد. ئه‌مه‌ ئه‌و په‌رستگایه‌ بوو كه‌ ناوم نابوو (په‌رستگای دیۆنیزۆسی) و له‌رۆمانه‌كه‌دا كه‌ له‌شه‌ش سه‌د و هه‌شتا لاپه‌ڕه‌دا له‌گه‌شتی پاڵه‌وانه‌كه‌دا كه‌ گێڕه‌وه‌ی یه‌كه‌می هه‌موو شتزانه‌ گوزارشی لێكراوه‌.
له‌ یۆنانی كۆندا (ئه‌نتیكا) دوو په‌رستگا هه‌بوون، یه‌كه‌میان ئه‌پۆلۆیی و دووهه‌میان دیۆنیزۆسی، یه‌كه‌میان ئاپۆلۆ خواوه‌ندی ئه‌قڵ و ته‌گبیر و راووشكار و رێكی دونیایه‌ و دووهه‌میان دیۆنیزۆس و ره‌دووكه‌وتووه‌كانی وه‌ك (سیلین)، خواوه‌ندی شه‌راب و پێكه‌نین و خوماری و سێكس و سه‌ما و فه‌وزایه‌. من دوو ساڵ له‌ناو ئه‌و فه‌وازایه‌دا ژیام وحه‌زكردنم بۆ گۆڕینی سوبێكت به‌ره‌و خۆم وایكرد زۆر زوو فێری ئاخاوتن ببم به‌ زمانی رووسی و تێكه‌ڵی فه‌وزای (ژیانی رووسی)‌ بم. ئه‌مه‌ باسی ئه‌وه‌ ناكه‌م كه‌ ‌به‌قاچاخ له‌و وڵاته‌دا ده‌ژیام و رۆژی وه‌ها هه‌بوو پێنج تا شه‌ش جار پۆلیس ده‌یگرتم و جگه‌ له‌وه‌ سه‌فه‌رم بۆ رووسیای سپی و سه‌ركێشی وه‌ها كه‌ ئێستا سه‌یرم لێ دێت كردوومه‌، هه‌موووی بۆ لێدان بوو له‌سنووره‌كان. بێگومان ئه‌م سه‌ركێشیانه‌ پابه‌ند بوو به‌ خوماری له‌بیركردنی خودی رابردوو و بێپاره‌یی و ژیان له‌ناو كایه‌كه‌ی دیكه‌دا.

خۆشم وه‌ك ماركسی -لینینییه‌كی قه‌دیم و ئه‌ندامێكی باڵای پارتێكی ماركسی لینینی (كۆمه‌ڵه‌) له‌ناو رووخانی بلۆكی سۆسیالیستیدا ده‌ژیام و تاڵایی ئه‌م زه‌مه‌نه‌م ده‌چه‌شت، ئازار ده‌چه‌شت به‌تایبه‌ت مۆدێلێك هه‌ره‌سی هێناوبوو، مۆدێلێك زۆربه‌ی هاوڕێكانمان كه‌ له‌ زیندانه‌كاندا به‌ دروشمه‌كانیه‌وه‌ به‌ره‌و مردن و په‌تی سێداره‌ چوو بوون. مۆدێلێك جگه‌ له‌سه‌رخۆشی سه‌رجاده‌ و مافیا و فه‌وزای كۆمه‌ڵایه‌تی هیچیتری لێ نه‌مابۆوه‌. ئازاری رووخانی وه‌همی ئه‌و سۆڤێته‌ی لای ئێمه‌ مۆدێلی باڵا بوو، ئیدی ورده‌ ورده‌ له‌به‌رچاوی شۆڕشگێڕێكی ماركسی لینینی رۆژهه‌ڵاتدا ده‌یبینی له‌ ورده‌كاری ژیانی خه‌ڵكدا كه‌ له‌گه‌ڵیاندا ده‌ژیا، ده‌ڕوخا و هه‌پرون به‌هه‌پرون ده‌بوو‌. خه‌ڵكانێك زۆرم به‌به‌رده‌ماندا تێپه‌ڕین و زۆریش تیاچوون و زۆریش گه‌ڕانه‌وه‌ و ژیانی ئه‌و كاته‌مان سه‌خت بوو. ئاوه‌ها دوای نووسینی رۆمانێك و نۆڤێلایه‌ك، هه‌ستمكرد ده‌بێت خۆم له‌م قه‌ره‌باڵغیه‌ی ناوسه‌رم رزگار بكه‌م، كه‌ ئه‌زموونی خۆم بوو له‌ دووساڵه‌ی سۆڤیه‌تی كۆندا.
سه‌یره‌ كۆی ئه‌و پانزه‌ ساڵه‌ كه‌ له‌ ساڵی 1996 كه‌ گه‌یشتمه‌ ئه‌ڵمانیا تاوه‌كو 2009 من ئه‌م قه‌ره‌باڵغیه‌م وه‌ك رۆمان له‌نێو سه‌رمدا داڕشتبوو، به‌رده‌وام له‌گه‌ڵمدا بوو، هه‌ستمده‌كرد ته‌واوی رۆمانه‌كه‌ ئاماده‌یه‌ و ته‌نها پێویسته‌ دانیشم و خۆم رزگاربكه‌م له‌ ژاووژاوه‌كه‌ی ناوسه‌رم. به‌ڵام تۆ راستده‌كه‌یت و جوانت پێكاوه‌، كه‌ رسته‌یه‌ك هه‌یه‌ سه‌ره‌تانی هه‌موو رۆمانه‌كه‌ راده‌كێشێت بۆ خۆی. وه‌ك ئه‌و په‌ته‌ وه‌هایه‌ كه‌ پاڵه‌وانه‌ ئه‌فسانه‌ییه‌كان ده‌یكه‌ینه‌ ملی هه‌ژدیهاكه‌ رایده‌كێشێ ناو گۆڕه‌پانه‌كه‌وه‌ و ئیدی زۆرانبازی و رامكردن ده‌ستپێده‌كات. یان ئه‌وه‌یه‌ رۆماننووس رۆمانه‌كه‌ی رامده‌كات و زاڵده‌بێت به‌سه‌ریدا یان ئه‌وه‌یه‌ رۆمانه‌كه‌ ئه‌و ده‌خوات و به‌خواردنی ئه‌ویش خۆیشی ده‌مرێت و رۆمانه‌كه‌ ناژی. ئه‌و رسته‌یه‌ گرنگه‌، زۆرجار زۆر درێژه‌، زۆر جار كورته‌، به‌ڵام كۆی رۆمانه‌كه‌ی له‌سه‌ر وه‌ستاوه‌، ته‌واوی رۆمانه‌كه‌ راده‌كێشته‌ ده‌ره‌وه‌ له‌سه‌ری رۆماننووسه‌وه‌ بۆ سه‌ر په‌ڕه‌ی سپی.
گابرێل گارسیا ماركیز زۆر جه‌خت له‌ رسته‌ی یه‌كه‌م ده‌كاته‌وه‌ بۆ نووسینی رۆمان. بۆنموونه‌ له‌ رۆمانی سه‌د ساڵ ته‌نیایی-دا به‌ چركه‌ساتی په‌یوه‌ندی خۆی و باپیره‌ی ده‌ستپێده‌كات كه‌ له‌رۆمانه‌كه‌دا چركه‌ساتی ژه‌نراڵ (ئۆرلیانۆ بۆیندیا) یه‌، كه‌ له‌به‌رده‌م فه‌سیلی ره‌میكردنه‌ و پێش گولله‌بارانكردنی ژه‌نراڵ ئه‌و رۆژه‌ی بیرده‌كه‌وێته‌وه‌ كه‌ باوكی بردوویه‌تی بۆ نیشاندانی سه‌هۆڵ. بێگومان بینینی سه‌هۆڵ له‌و دارستانه‌ شێدارو گه‌رمانه‌ی كۆلۆمبیا چركه‌ساته‌كی له‌بیرنه‌كراوه‌. له‌ راستیدا ماركیز ئه‌م رسته‌یه‌ ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ په‌یوه‌ندی نێوان خۆی و باپیری، ماركیزی منداڵ سه‌رسامبوو به‌ ژه‌نراڵ ماركێز كه‌ به‌شداربووه‌ له‌ شه‌ڕی رزگاری و ژه‌نراڵی جه‌نگی ناوخۆی نێوان لیبراله‌كان و موحافزكاره‌كان بووه‌. چركه‌ساتی ئه‌م رۆمانه‌ چركه‌ساتی منداڵێك و باوكێتی، كه‌ له‌ راستیدا له‌ چركه‌ ساتی ماركێزی منداڵ و ژه‌نراڵی باپیری ئیلهامی وه‌رگرتووه‌. لێره‌وه‌ رسته‌ی یه‌كه‌م و ده‌ستپێك سه‌ره‌تانییه‌، جومگه‌ییه‌، كۆی جه‌سته‌ی رۆمانه‌كه‌ له‌ تاریكییه‌وه‌ ده‌خاته‌ به‌ر رۆشنایی.

وه‌ك گوتم من كۆی پانزه‌ ساڵ ئه‌م رۆمانه‌م له‌تاریكایی هۆشمه‌ندیمدا هه‌ڵگرتبوو، تاوه‌كو رۆژێك له‌ماڵی خوشكه‌ گه‌وره‌كه‌م بووم له‌ نورنبێرگ و خۆم و خۆی بووین و قسه‌ قسه‌ی هێنا و باسی رابوردوومان كرد. من باسی گرفتی مرۆڤی كوردم كرد به‌ده‌ست عه‌لادینه‌وه‌ كه‌ ‌تاوه‌كو ئێستا عه‌لادینی نه‌وت بۆته‌ چاره‌نووسێك و به‌ قه‌ده‌ری مرۆڤی كورده‌وه‌ نووساوه‌ و گوتم هه‌ر كاتێك عه‌لادینه‌كان ونبوون ئه‌وسا ده‌توانین بڵێین شتێك له‌دونیای كوردیدا گۆڕاوه‌. خوشكم باسی ئه‌وه‌ی بۆ كردم كاتێك من و خێزانی یه‌كه‌م له‌ 1994 دا هه‌واڵمان نه‌ما ئه‌و عه‌لادینه‌ ژه‌نگاویه‌ی ماڵه‌ بچووكه‌كه‌مان له‌ماڵی خه‌سووم به‌جێمانهێشتبوو، بووه‌ مایه‌ی سه‌رئێشه‌ بۆ خه‌سووم و رۆژێك عه‌لادینه‌كه‌ هه‌ڵده‌گرێت و ده‌چێت ده‌یبات بۆ ماڵی دایكم و ده‌ڵێت نامه‌وێت لام بمێنێته‌وه‌. كه‌ ئه‌و قسه‌یه‌م گوێ لێ بوو گوتم ئاده‌ی جارێكیتر دووباره‌ی بكه‌ره‌وه‌. ئیدی دووباره‌ بۆمی گێڕایه‌وه‌. خوشكه‌كه‌م خێرا گوتی دیاره‌ خه‌سووت بیری كردوون و ئه‌و عه‌لادینه‌ ونبوونی ئێوه‌ی بیرخستۆته‌وه‌. منیش گوتم من لام گرنگ نییه‌ چی له‌پشت ئه‌وه‌وه‌ وه‌ستاوه‌، به‌ڵام سوپاس كه‌پێمتگوت. خوشكه‌كه‌م له‌و به‌خته‌وه‌رییه‌ له‌پڕه‌ی من تێنه‌گه‌یشت. به‌ڵام من زانیم ئه‌وه‌ رسته‌ سه‌ره‌تانیه‌كه‌ هاته‌ به‌رده‌مم، شه‌وه‌كه‌ی به‌و دێڕه‌ ده‌ستمپێكرد. ئەو رۆژه‌ی خه‌سووم عه‌لادینه‌ ژه‌نگاویه‌كی له‌به‌رده‌می ماڵی دایكم و براگه‌وره‌كه‌مدا داناو و به‌گریانه‌وه‌ گوتی ئیدی ئه‌مه‌ سه‌ره‌تای جادووی ئه‌م ڕسته‌یه‌ بوو و گه‌شتی دووساڵم بوو له‌گه‌ڵ رۆمانه‌كه‌.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

دواین ئه‌فسانه‌ی دونیا

فاروق هومه‌ر رۆژێك لای هاوڕێیه‌كم ئاره‌زوویه‌كی دێرینی خۆمم دركاند، ئه‌و ...