سەرەکی » وتار » ئازاد ئیبراهیم ‌ » كوردستان ، هه‌ڵكشان له‌ جوگرافیا و زه‌مه‌نی ناجێگیردا

لەناو روداوەکاندا

كوردستان ، هه‌ڵكشان له‌ جوگرافیا و زه‌مه‌نی ناجێگیردا

وه‌ك چۆن داكشانی نه‌ته‌وه‌یی (كورد) و نیشتمانی (كوردستان) له‌ هه‌ندێك وێستگه‌ی‌ مێژووییماندا هه‌یه‌ و به‌ركه‌وته‌مان كردووه‌ و دۆخێكی هێستری و نائومێدیی دروست كردووه‌، به‌هه‌مان شێوه‌ هه‌ندێك وێستگه‌یش هه‌یه‌ له‌ مێژووی‌ كورددا پێگه‌ی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی كوردی تێدا هه‌ڵده‌كشاوه‌ بۆ به‌رزترین پنتی به‌خته‌وه‌ری‌ و دره‌وشانه‌وه‌ له‌سه‌ر ئاستی ناوچه‌كه‌ و له‌سه‌ر ئاستی ئه‌و نه‌ته‌وه‌ بنده‌ستانه‌یش كه‌ له‌ جیهاندا هه‌ن.
له‌دوای‌ ده‌ركه‌وتنی داعش له‌ ساڵی 2014ه‌وه‌ بۆ ئێستا، له‌ ڕووبه‌ره‌ گشتییه‌كه‌یدا پێگه‌ی‌ كورد پێگه‌یه‌كی هه‌ڵكشاوه‌ به‌هۆی كارایی كورد له‌ جه‌نگی تیرۆریستانی‌ داعشدا و ده‌ركه‌وتنی كورد وه‌ك هێزێكی داكۆكیكار له‌ پره‌نسیپه‌كانی‌ دیموكراسی و ڕه‌دكردنه‌وه‌ی‌ بیری توندڕه‌وی و تیرۆر. ته‌نها یه‌ك خاڵ كه‌ له‌م زه‌مه‌نه‌دا وه‌ك داكشانی كورد ده‌بینرێت پرسی ڕیفراندۆم بوو كه‌ بووه‌ هۆی له‌ده‌ستدانی‌ به‌شێكی ئه‌و ده‌ستكه‌وتانه‌ی‌ له‌جه‌نگی تیرۆری داعشدا به‌ده‌ستهێنرابوون. له‌ ڕوانگه‌ی‌ ڕیفراندۆمه‌وه‌ شتێكی نالۆژیكییه‌ كورد به‌و ئه‌ندازه‌یه‌ نائومێد ببێت چیتر ده‌ستكه‌وته‌كانیتر بێ به‌ها وه‌ربگرێت و داكشان به‌هۆی ڕیفراندۆمه‌وه‌ وه‌ك خاڵی كۆتایی پرۆسه‌یه‌كی گه‌وره‌ی‌ ده‌وڵه‌تسازی و نیشتمانسازی و نه‌ته‌وه‌سازی لێكبداته‌وه‌.
وێستگه‌ی ئه‌مجاره‌ی‌ هه‌ڵكشانی كورد به‌ ئه‌ندازه‌یه‌كی زۆر هه‌ڵگری‌ ڕه‌هه‌ندێكی مێژووییه‌ كه‌ نه‌ته‌وه‌یه‌كی بنده‌ست به‌دوای‌ به‌جیهانیبوون و ته‌واوكاری‌ پرسی نه‌ته‌وه‌یی خۆیدا ده‌چێت و ده‌یه‌وێت له‌و واقیعه‌ بچێته‌ ده‌ره‌وه‌ كه‌ داگیركه‌ران به‌سه‌ر خۆی و نیشتمانه‌كه‌یدا هێناویانه‌. له‌ناو جوگرافیاو زه‌مه‌نێكی ناجێگیر و سه‌رمایه‌داری و ماددیدا، ئه‌م وێستگه‌یه‌ی كورد تائه‌و ئه‌ندازه‌یه‌ هه‌ڵكشانی به‌ خۆیه‌وه‌ بینیووه‌ كه‌ پرسی كورد كۆده‌نگی جیهانی‌ بۆ خۆی به‌ده‌ستبهێنێت و زلهێزه‌كان و قوتبه‌كانی‌ سیاسه‌ت و به‌رژه‌وه‌ندییه‌ باڵا جیهانییه‌كان له‌مه‌ڕ كورد و نیشتمانه‌كه‌یی و دۆزه‌ ڕه‌واكه‌ی‌ تائه‌ندازه‌یه‌كی زۆر كۆده‌نگ و هاوئاراسته‌بن!
هه‌ڵكشانی كورد له‌ جوگرافیایه‌كی داكشاوی خۆرهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاستدا، به‌هایه‌كی گه‌وره‌ و مێژوویی هه‌یه‌، به‌هایه‌ك كه‌ تاچه‌ند لێیوردببینه‌وه‌ پێچه‌وانه‌یه‌ به‌ڕابردووی پێگه‌ی‌ كورد له‌ناوچه‌كه‌ له‌لایه‌ك، له‌لایه‌كیتریشه‌وه‌ كۆكه‌ به‌ خه‌ون و ئاینده‌بینی كورد. ئه‌م هه‌ڵكشانه‌ له‌ زه‌مه‌نێكدا كه‌ چوارده‌وری‌ كورد له‌ دۆخی داكشاندان و لۆربوونه‌وه‌دایه‌ بۆ دامێنی پرۆسه‌ی‌ سیاسی و ئه‌منی و نه‌ته‌وه‌یی له‌ ناوچه‌كه‌دا، ئه‌وا كورد پێویستی به‌عه‌قڵێكی ماسته‌رمێند و گه‌وره‌ هه‌یه‌ ئه‌م هه‌ڵكشانه‌ له‌ پێگه‌و خاڵێكدا ڕابگرێت و نه‌هێڵێت دابه‌زێته‌ خوار بۆ په‌راوێزی سه‌رده‌مه‌كه‌ و خستنه‌ده‌ره‌وه‌ی‌ له‌ هاوكێشه‌ سیاسییه‌كان.
ئێستا كورد كاره‌كته‌رێكه‌ هه‌مان ڕۆڵه‌ مێژووییه‌كه‌ی‌ ڕابردووی‌ نییه‌ كه‌ كاره‌كته‌رێكی پاسیڤی لاواز بووه‌. بۆئه‌وه‌ی‌ ئه‌م ڕۆڵه‌ گرنگ و به‌رچاوه‌یشی لێوه‌رنه‌گیرێته‌وه‌ ده‌بێته‌ وریایانه‌ و لێزانانه‌ زیگزاك بكات. به‌ته‌عبیرێكیتر هه‌ڵكشانی ئێستای كورد ئه‌و شوناسه‌ له‌ كورد وه‌رده‌گرێته‌وه‌ كه‌ هه‌میشه‌ وه‌ك قوربانی و غه‌درلێكراو وێنا بكرێت، به‌ڵكو هه‌نوكه‌ كورد پێداگری له‌و ڕاستییه‌ ده‌كات پێویسته‌ هاوكێشه‌ی‌ جه‌لاد و قوربانی كۆتایی بێت.
له‌م هه‌ڵكشانه‌وه‌، ده‌بێت ئیدی كورد و سیاسه‌تی كوردی خوێندنه‌وه‌ بۆ ماناكانی‌ «قوربانی _ قوربانیدان| بكات!. به‌هه‌ر پێوه‌رێك وێناكردنی كورد وه‌ك نه‌ته‌وه‌یه‌كی (قوربانی) ناساندنێكی ناباش و ناكاریگه‌ره‌ و ئه‌وه‌نده‌ی‌ لێكه‌وته‌ی‌ نه‌رێنی هه‌یه‌ هێنده‌ لێكه‌وته‌ی‌ باش و كاریگه‌ری نییه‌. ده‌بێت له‌م هه‌ڵكشانه‌وه‌ ماناكانی‌ (به‌قوربانیبوون) تێپه‌ڕێنرێت. ده‌بێت وێنه‌ی‌ كورد له‌و فۆرمه‌ باوه‌ خراپه‌ بهێنرێته‌ ده‌ره‌وه‌ كه‌ پێویست بووه‌ وڵاتانی‌ جیهانی‌ و ناوچه‌یی به‌هۆی «به‌زه‌یی پێداهاتنه‌وه‌»وه‌ ئاوڕ له‌كورد بده‌نه‌وه‌ و بیانپارێزن. ئه‌م شوناسه‌ هه‌میشه‌ییه‌ بۆ كورد، مرۆڤی شه‌رمنی به‌رهه‌مهێناوه‌ و هه‌میشه‌ مرۆڤی كورد ئه‌گه‌ر زیندویش بێت مرۆڤێكه‌ قوربانییه‌ و له‌چاوه‌ڕوانی‌ به‌زه‌یی ئه‌ویتردایه‌ ئاوڕێكی لێبداته‌وه‌.

*ئەم گۆشەیە شەممە: ئازاد ئیبراهیم، سێ شەممە: هێمن کەریم، پێنج شەممە: ستران عەبدوڵڵا دەینوسێت

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*