سەرەکی » راپۆرت » هۆكاری بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە نێو سەركردە باڵاكانی جیهانداپەڕە 24

هۆكاری بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە نێو سەركردە باڵاكانی جیهاندا

د.شادی عەبدولوەهاب

ئامادەكردنی: یادگار عەلی

(ڤایرۆسی كۆرۆنا جیاوازیی لەنێوان سەرۆك و بەرپرسان لە جیهان و هاووڵاتیانی ئاساییدا نەكرد، لەگەڵ بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەكە لە چین و وڵاتانی دیكە، كەم رۆژ هەیە هەواڵی تووشبوونی بەرپرسانی پایە بڵندی وڵاتان و ئەندامانی خانەوادەكانیان لە میدیاكانەوە نەبیستین، لێرەدا دەپرسین: (هۆكارەكانی تووشبوونی بەرپرسە باڵاكانی وڵاتان بەو ڤایرۆسە چییە؟، هەروەها (كاردانەوەكان چیین؟ سەرباری ئەوانەش (زانینی رێگە و رێكارەكانی بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆسەكە لە وڵاتان بۆ دانانی سنوورێك لەبەرامبەر بڵاوبوونەوەی ئەو نەخۆشییە گوازراوەیەدا).

تووشبوونی سەركردە و بەرپرسەكان
لە 6/4/2020)، بەهۆی تووشبوون بەكۆرۆنا، (بۆریس جۆنسۆن، سەرۆك وەزیرانی بریتانیا) رەوانەی بەشی (چاودێریی ورد) كرا، لەچەندین وڵاتی تریش بەرپرسانی پایەبڵند دوچاری نەخۆشییەكە بوون، لەوانە: (سۆفی ترۆدۆ، سەرۆك وەزیرانی كەنەدا- كە لەپاش گەڕانەوەی لە لەندەن دەركەوت هەڵگری ڤایرۆسەكەیە و بەپەلە خراپە كەرەنتینەوە، هەروەها (نادین دۆریس، وەزیری دەوڵەتی بریتانیا بۆ كاروباری تەندروستی).

لە فەرەنساش پێنج ئەندامی پەرلەمان و دوو فەرمانبەری پەرلەمان تووشی پەتاكە بوون، هەروەك (نیكۆڵا زینگاریتی) سەرۆكی حزبی دیموكراتی فەرەنساش تووش بوو.

لە بەرازیل-یش فابیۆ واگنگارتن، وەزیری پەیوەندییەكانی دەوڵەت) و لە ئوسترالیاش (پیتەر كریچ داتۆن، وەزیری ناوخۆ)، لە ئیسپانیاش هاوسەرەكەی (بیگونا گۆمیز، سەرۆك وەزیرانی ئیسپانیا) تووش بوون.

لە ئەمەریكاش مەترسییەكانی تووشبون بەو ڤایرۆسە، زیاتر لەهەر دامەزراوەیەكی تر، تەنگی بە كۆنگرێس هەڵچنی، لەبەرئەوەی زیاتر لەنیوەی ئەندامانی كۆنگرێس تەمەنیان لە سەروو (60) ساڵەوەیە و نزیكەی چارەكێكی ئەو ژمارەیەش تەمەنیان لەسەرو (70) ساڵەوەیە، ئەوەش لەكاتێكدا دێت كە ئەنجامی توێژینەوەكان و راپۆرتە تەندروستییەكان جەخت لەسەر ئەوە دەكەنەوە، كە تا تەمەنی كەسی تووشبوو زیاتر بێت، كاریگەریی زیاتری ڤایرۆسەكەی لەسەر دەردەكەوێت.

تێكڕای تەمەنی گشت ئەندامانی كۆنگرێسی ئەمریكا بە (57) ساڵ دەخەمڵێنرێت. ئەوەش تەمەنێكی مەترسیدارە لە ئەگەری تووشبووندا.

لە ئێرانـیش بەرپرسانی باڵای وڵاتەكە لێی بەدەرنەبوون و بەو هۆیەوە چەند بەرپرسێك گیانیان لەدەست دا.

لەئەوروپاش بەگشتی سەرباری بەربڵاویی ڤایرۆسەكە، بەڵام هێشتا هیچ بەرپرسێكی پلەباڵای ئەو وڵاتانە بەهۆی كاریگەریی نەخۆشییەكەوە نەمردوون.

لەدیارترین ئەو كەسانەی لە ئێران تووشبوون، چەند بەرپرسێكی باڵای مەقامی رەهبەریی ‌و ئەنجومەنی باڵای بەرژەوەندییەكان ‌و وەزیر ‌و زیاتر لە (15) پەرلەمانتار ئەمە وێڕای تووشبوونی چەندین بەرپرسی باڵای سەربازیی كە هەندێكیان گیانیان لەدەستدا.

ئاڵەنگارییەكانی بەردەم پاراستنی تەندروستی بەرپرسان
وەك ئاماژەی پێدرا لەجیهاندا ژمارەیەكی زۆر لە بەرپرسانی پایە بڵند تووشی پەتای كۆرۆنا بوون، هەندێك لە پسپۆرانی بواری تەندروستیش ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن، كە ئەگەر بێت و بەراورد بكرێت بە یەكتری، ژمارەی توشبوونی بەرپرسان زۆر زیاترە لە رێژەی هاووڵاتیانی ئاسایی.

لێرەدا ئاماژە بە گرنگترین ئەو هۆكارانە دەكەین كە وایكردووە بەرپرسان زیاتر دووچاری ڤایرۆسەكە ببن:
یەكەم: ئاسانیی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەكە: توێژینەوە یەك لەدوای یەكەكان دەریانخستووە ڤایرۆسی كۆرۆنا زۆر بەخێرایی بڵاودەبێتەوە، هەندێك توێژینەوە ئەوەیان سەلماندووە كە ڤایرۆسەكە زۆرجار تووشی كەسی توشبوو دەبێت بەبێ‌ ئەوەی بەخۆی بزانێت یان هیچ نیشانەیەكی نەخۆشییەكەی تێدا دەربكەوێت، ئەمەش وادەكات بتوانێت بەئاسانی لەنێوان خەڵكێكی زۆردا بڵاوبێتەوە.

هەندێك توێژینەوەی تر ئاماژەیان بەوەكردووە كە ڤایرۆسەكە دەتوانێت بەسەر رووكارەكانی (پلاستیكی) و (ستیل) بۆ ماوەی (سێ‌ رۆژ) بمێنێتەوە، هەروەها توانای ژیان و مانەوەی بۆ ماوەی (سێ‌ كاتژمێر) لە هەوادا هەیە. هەموو ئەوانەش وایانكردووە ڤایرسەكە بتوانێت زۆر بەئاسانی لەنێو ژمارەیەكی زۆر لەخەڵكدا بڵاوببێتەوە بەتایبەتی لە شوێنە گشتی و داخراوەكاندا.

لەڕوانگەی مەترسیداریی شوێنە گشتی و داخراوەكانەوە بۆ بڵاوبونەوەی ڤایرۆسەكە، شوێنە جەماوەرییەكانی وەك (كۆنگرێسی ئەمریكا) و بارەگای یەكێتی ئەوروپا شوێنێكی گونجاون بۆ بڵاوبوونەوەی خێرای ڤایرۆسەكە، هەروەها بەریەككەوتنی وەزیرەكانی وڵاتان لەگەڵ بەرپرسانی خوارەوەی خۆیان كە ئەوەش دیسان مەترسیدارە.

لەبەر رۆشنایی تایبەتمەندیی ئاسانی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەكەش د.بریان مونهان، ئەدمیراڵی پێشووی سوپای ئەمریكا و پزیشكی پێشووی ئەندامانی كۆنگرێس و داگای باڵای ئەمریكا)، دەڵێت: «پێشبینی دەكەین، ژمارەی ئەو كەسانەی لە ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تووش دەبن لەنێوان (70 بۆ 150) ملیۆن هاووڵاتی ئەمریكی بێت».

هەروەها لە كۆبوونەوەیەكی داخراوی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكادا، پرۆفیسۆر د.مارك لیبسیتش مامۆستای زانستی پەتا گوازراوەكان لە زانكۆی هارڤارد)، لە مانگی ئازاری ئەمساڵدا وتوێتی: «پێدەچێت (40% بۆ 70%)ی هاووڵاتیانی جیهان تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا ببن و (1%)ی ئەو رێژەیەش بەهۆی كاریگەریی ڤایرۆسەكەوە بمرن.

دووەم: تێكەڵاوبوونی سیاسییەكان لەگەڵ دەنگدەرەكانیان: سروشتی كاری سیاسییەكان بەشێوەیەكە لە پەیوەندیی بەردەوامدان لەگەڵ خەڵكدا، بەتایبەتی لەكاتی هەڵبژاردنەكاندا، بۆ نموونە لەكاتی هەڵمەتی هەڵبژاردنەكان دەچنە نێو كامپینی هەڵبژاردنەكان و تێكەڵ بە ژمارەیەكی زۆر لە خەڵك و دەنگدەرانیان دەبن، ئەوەش دەرفەتێكی مەترسیدارە بۆ گواستنەوەی ڤایرۆسەكە لەنێو جەماوەرو پاشان گواستنەوەی بۆ هاوتا سیاسییەكانی تریان، هەروەها بەهۆی ئەوەشەوە كە زۆربەی بەرپرسانی باڵای وڵاتان لەنێو جەماوەرەوە هاتوون و حزبە سیاسییەكان كاندیدی كردوون، بەردەوام لەگەڵ ئۆرگانە حزبییەكانیان و ئەندامانیان لە رێكخستنەكانی حزب لە پەیوەندیی، كۆبوونەوە و بەریەككەوتندان، ئەوەش وادەكات سیاسییەكان زیاتر لەخەڵكی ئاسایی مەترسی تووشبوونیان لێبكرێت.

ئەگەر سەرنج بدەین دەركەوتووە كە یەكێك لە هۆكارەكانی خێرا بڵاوبوونەوەی كۆرۆنا لە ئێران بۆ بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنی پەرلەمان لە 21/2/2020 دەگەڕێتەوە، سەرباری ئەوەی حكومەت جەختی دەكردەوە كە هەموو رێكارێكیان بۆ خۆپارێزیی و سنوورداركردنی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەكە گرتۆتەبەر، بەڵام دەركەوت بەو شێوەیە نەبوو و سەرەنجام بەهۆی بەڕێوەچوونی پڕۆسەكە و تێكەڵاوبوونی زیاتری سیاسییەكان و كاندیدەكان لەگەڵ جەماوەرەكانیاندا، رێژەی توشبوون لەنێو پەرلەمانتارە نوێكاندا گەیشتە رێژەیەكی زۆر بەرز و سەرچاوەكان ئاماژە بە توشبوونی نزیكەی (23) ئەندامی پەرلەمان دەدەن.

سێیەم: پەیوەندیی و بەریەككەوتنی بەرپرسەكان لەنێو خۆیاندا: یاریدەدەری سەرۆكی بەرازیل كە یەكێك بوو لە تووشبووەكان، سەردانی ئەمریكای كرد و لەگەڵ ترەمپ كۆبۆوە و تەوقەیان كرد، ئەوەش بووەه ۆی كردنەوەی دەرگای گومان بۆ توشبوونی ئەندامانی ئیدارەی ئەمریكا بە ڤایرۆسەكە. هەرلە داوی ئەو دیدارە، (فرانسیس سوارێز، حاكمی ویلایەتی میامی) تووشی ڤایرۆسەكە بوو. توشبوونی هەریەك لەو بەرپرسە باڵایانەش، وادەكات ژمارەیەكی زیاتر لە خەڵك تووش ببن، چ كارمەندانی ناوەندی ویلایەتەكان كە مامەڵە و بەریەككەوتنی راستەوخۆیان لەگەڵ كەسی یەكەم هەیە، چ هاوتا سیاسی و كارگێڕییەكانی تریان لەسەر ئاستی ئەمریكا و تەنانەت لەسەر ئاستی وڵاتانی تریش.

پیتەر دوتۆن وەزیری كاروباری ناوخۆ لە حكومەتی ئوسترالیا) كە یەكێك بوو لە توشبووەكان، هەمووی لەپاش هەفتەیەك هات لە دیداری لەگەڵ ولیان بار، داواكاری گشتی. (ئیڤانكا ترامپ، و ژماریەكی زۆر لە بەرپرسە ئەمنییەكان لە كۆبوونەوەی وڵاتانی (چاوی پێنجەم) كە پێكهاتووە لە: (ئەمەریكا، بریتانیا، كەنەدا و نیوزلەندا) ئەوەش وایكرد مەترسیی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەكە لە نێوانیان ببێتە كارێكی چاوەڕوانكراو.

چوارەم: تێكەڵاوبوونی سیاسییەكان لەگەڵ چین و توێژەكانی تری كۆمەڵ: ئەو كەسانەی دەتوانن بەگرتنەبەری رێگەی (دووركەوتنەوەی كۆمەڵایەتی) خۆیان لە توشبوون بپارێزن، ئەو كەسانەن كە زیاتر دەتوانن سەركەوتووبن بەسەر پارێزگاریكردن لە سەلامەتیی تەندروستی خۆیان بەدووربوون لە نەخۆشییەكە، سیاسییەكانیش بەدەر نین لەم خۆپارێزییە، بەڵام ئەو سیاسییانەی كارەكانیان بە شێوازێكی سروشتی بەڕێوەدەبەن و یەكتربینین لەگەڵ خەڵكانی تر دەكەن، وادەكات ئەوان زیاتر مەترسیی توشبوونیان بە نەخۆشییەكە لێ بكرێت.

پێش ئەوەی سەرۆك وەزیرانی بریتانیا دووچاری پەتاكە ببێت، نیل فێرجسۆن، مامۆستای بایۆلۆژیای وەرزشیی لە ئەكادیمیای ئیمپریاڵ كۆڵدیج لە لەندەن توش بوو، ئەو ئەو كەسایەتییە ئەكادیمییە كە راوێژ دەداتە حكومەت و سەرۆك وەزیرانی بریتانیا لەبارەی چۆنێتی مامەڵەكردن لەگەڵ پەتای كۆرۆنا، كاتێك تووشی نەخۆشییەكە بوو، دڵنیاییدا لەوەی زۆرێك لە هاوڕێ راوێژكارەكانی نیشانەكانی نەخۆشییەكەیان لەسەر دەركەوتووە. تێبینی ئەوەش دەكرێت ئەو راوێژكارانەی لە زانكۆكان كاردەكەن و تووشی كۆرۆنا بوون، هۆكارەكەی بۆ یەكتر بینین و تێكەڵاوییان لەگەڵ یەكتر و لەگەڵ خوێندكارەكان و تاكەكانی كۆمەڵ بگەڕێتەوە، چونكە تێكەڵاوبوون و یەكتربینین هۆكارگەلێكی لەبار و ئاسانكارن بۆ توشبوون.

بواری دروستبوونی بۆشایی دەستوری:
یەكێك لەو هەڕەشانەی كە بڵاوبوونەوەی پەتاكە خوڵقاندوێتی، لەئەنجامی نەخۆشكەوتنی بەرپرسانی وڵاتان، تەنگژە لە بەڕێوەبردندا دروست دەكات، بەتایبەتی ئەوكاتەی كە سەركردەكان تووش دەبن، بۆ نموونە بەرپرسانی دەسەڵاتی جێبەجێكردن، لەبەرئەوەی هێڵی ڕوون لە پشتەوەیان نییە بۆ راپەڕاندنی كارەكانیان، ئەوانەشی كە جێگریانن یان یاریدەدەرەكانیانن لەو تەمەنانەن كە زۆر ئەگەری توشبوونیان هەیە و بەرگریی لەشیان كەمە.

ئەگەر سەرنج بدەین هەندێك حاڵەتی توشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا، بۆشایی و تەنگژەی دەستووریی دروست دەكات، چونكە لە دەستووری هەندێك لە وڵاتاندا ئاماژە بە روودانی حاڵەتی لەمشێوەیە نەكراوە، بەو مانایەی شیمانەی جێگرتنەوەی سەرۆكی دەسەڵاتی جێبەجێكردن لە ئەگەری نەخۆشكەوتن یان مردن بەدەق جێگەی نەكراوەتەوە، هەر بۆنموونە لە دەستوری بریتانیادا بەهیچ شێوەیەك باس لە رۆڵی فەرمیی جێگری سەرۆك وەزیران یاخود سەرۆك وەزیران بەوەكالەت نەكراوە، هەربۆیە (بۆریس جۆنسۆن) كاتێك تووش بوو، پەنای بۆ دانان یاخود راسپاردنی وەزیری دەرەوە برد لە جێگەكەی خۆی. لەحاڵەتێكیشدا ئەگەر سەرۆك وەزیران نەتوانێت بەهۆی تەندروستییەوە بگەڕێتەوە سەركارەكەی، ئەوا حزبی پارێزگاران دەبێت رێككەوتن لەسەر دانانی كەسێكی تر لەنێوخۆی حزب بكات، لە حاڵەتێكدا جیابوونەوە و ململانێ‌ لەناو حزب لەسەر دیاریكردنی كاندیدی جێگرەوە هەبێت، ئەوا تەنگژەیەكی سیاسیی دێتەئاراوە.

بۆیە بەهۆی ئەو تەنگژەیەوە بریتانیا هەوڵیدا لەڕێگەی دەقێكی ترەوە ئەو بۆشاییە پڕبكاتەوە، بەجۆرێك لەكاتێكدا ئەگەر سەرۆك وەزیران نەیتوانی ئەركەكانی رابپەڕێنێت، ئەوا جێگری سەرۆك وەزیران كارەكان رایی دەكات تا كاتێكی دیاریكراو، لەحاڵەتێكیشدا ئەگەر كار بەوە نەكرا، ئەوا دەبێت بەرەو هەڵبژاردنی سەرۆك وەزیرانێكی نوێ‌ بڕۆن بۆ ماوەیەكی كاتیی دیاریكراو، تائێستاش لە عورفی حكومەتی بریتانیا وابووە كە لە حاڵەتی لەو شێوەیەدا، ئەندامێكی كابینەی حكومەتەكە كارەكان رادەپەڕێنێت.

لەلایەكی ترەوە لەوڵاتانی تر كێشەكە بەوشێوەیە نییە، بۆ نموونە لە دەستووری ئەمریكادا هێڵێكی روون هەیە كە هەركات سەرۆك مرد جێگری سەرۆك كارەكان بەكاتی رادەپەڕێنێت، لەحاڵەتی مردنی ئەویشدا ئەوا سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەران كارەكانی سەرۆك رادەپەڕێنێت.

بەهۆی ئەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا بەپێی هەڵكشانی تەمەن كاریگەریی زیاتر دەبێت لەسەر كەسی تووشبوو، زۆرینەی سەرۆك و بەرپرسەكانیش لەو تەمەنانەن كە لەسەرەوەن، هەربۆیە دەبینن لەوڵاتان لەگەڵ سەرهەڵدانی پەتاكەدا سەرۆك و بەرپرسانی باڵا خرانە ژێر چاودێریی ورد و لەحاڵەتی توشبوون بە نەخۆشیەكەش زۆر بەخێرایی چارەسەری بەردەستیان بۆ كرا، هەرئەوەش وایكرد تا ئەم كاتەش لەوڵاتان هیچ حاڵەتێكی مردن رووی نەدا.

لە روانگەیەكی تریشەوە ئەگەربێت و بەرپرسانی وڵاتان، دووچاری نەخۆشییەكە ببن، گریمانەی ئەوە دەكرێت، كاریگەریی لەسەر سیاسەتی دەرەوە و ناوەوەی ئەو وڵاتانە دروست بكات، هەروەها بەشێك لە بەرپرسە دیارەكان بە نەخۆشكەوتنیان یان ئامادەنەبوونیان لەسەر كار، كاریگەریی لەسەر بەڕێوەبردنی سیاسەتی دەرەوەی وڵاتەكەیان دروست دەبێت، ئێران ‌و چەند وڵاتێكی دیكە نموونەی ئەو تەنگژەیەن.

رێكارە خۆپارێزییەكان
لەئاكامی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەكە لەنێو بەرپرسانی باڵادا، هەندێك وڵات چەند ڕێكارێكیان بۆ دڵنیایی لە پارێزگاریكردن لە تەندروستی سەرۆك و بەرپرسە باڵاكانیان گرتەبەر، لەخوارەوە ئاماژە بەدیارترین ئەو رێكارە خۆپارێزییانە دەكەین:

أ‌.كۆبوونەوە لە دوورەوە: هەریەك لە حكومەتەكانی (كەنەدا، ئیسرائیل، هەرێمی كوردستانی عێراق – وەرگێڕ) كۆبوونەوەكانیان لە رێگەی (ڤیدیۆ كۆنفرانس)ـەوە كرد، ئەوەش لەبەر (دوو) هۆكار: یەكەمیان: بۆ رێگریی لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە سەرۆك وەزیرانەوە بۆ وەزیرەكانی تر، دووەمیشیان: لەترسی تووشبونی یەكێك لە وەزیرەكان بە ڤایرۆسەكە و بڵاوبوونەوەی و تووشكردنی وەزیرەكانی تریش. بەهەمان شێوە ئەردۆغان، سەرۆكی توركیا كۆبوونەوەی لوتكەی لەگەڵ (ئیمانوێل ماكرۆن، سەرۆكی فەرەنسا و ئەنجێلا مێركڵ راوێژكاری ئەڵمانیا) لە 17/3/2020، بە شێوەی ڤیدیۆ بازنەیەكی تەلەڤزیۆنی داخراو ئەنجامدا، هەموو ئەوەش لەبەر بڵاوبوونەوەی ئەم ڤایرۆسە بوو. هەروەها سەرۆكی فەرەنسا تەئكیدی لەوەكردەوە كە قسەی لەگەڵ سەرۆكی ئەمریكا) و سەرۆكی حەوت وڵاتی تر كردووە و رێككەوتوون لەسەر لوتكەیەكی ئیستیسنائی لەڕێگەی ڤیدیۆ كۆنفرانسـەوە لەسەر پرسی روبەڕوبوونەوەی ڤایرۆسەكە.

ب‌.هەمواری مەراسیم و پرۆتۆكۆلات و جێهێشتنی دووریەكی زۆر لەنێوان گەروە بەرپرسان: (شا محەمەدی شەشەم، پادشای مەغریب چوار ئەندامی نوێی لە دادگای دەستووری وڵاتەكەی دانا بەبێ‌ تەوقەكردن لەگەڵیاندا، تەنها لە دووریی چەند مەترێكەوە سڵاوێكیان لە یەكتریی كرد، ئەو رێوشوێنە، وەك خۆپارێزییەك بوو.

لە ئێرانیش لەدوای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەكە كۆبوونەوەی كابینەی وەزاری، بەئامادەبونی هەموو وەزیرەكان و دانیشتنیان لە دووریی چەند مەترێك لەیەكتری بەڕێوەچوو.
بەهەمان شێوە ئەردۆغان سەرۆكی توركیا، خۆی لە تەوقەكردن لەگەڵ كەسە دیارەكانی یەكێتیی ئەوروپا پاراست، وەك شارل میشێل، سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەوروپا لە برۆكسل، هەروەها لەگەڵ باڵیۆزە نوێیەكان لە ئەنقەرە، لە رێوڕەسمەكەدا سەرۆكی توركیا تەنها دەستی خستە سەر سنگی لەكاتی دامەزراندنیان لەو ئەركە نوێیانەدا.

ت‌.راگرتنی پەیوەندیی جەماوەری بۆ ماوەیەكی دیاریكراو: پەرلەمانی ئەوروپا، بڕیاریدا هەموو چالاكییەكانی رابگرێت، هەروەها سەردانە كەسییەكانیشی بۆ دامەزراوەی پەرلەمان قەدەغەكرد، ئەوەش وەك رێوشوێنێكی پارێزگاریی بەرامبەر بە بڵاوبوونەوەی كۆرۆنا. هەروەك گرتنەبەری ئەو رێوشوێنانە لەكاتێكدایە كە هێشتا دانیشتنە گشتییەكانی پەرلەمانی ئەوروپا نەوەستێنراوە، ئامانج لەو رێكارانەش، رێگریكردنە لە بڵاوبونەوەی كۆرۆنا، بەتایبەتی كە پەرلەمان دامەزراوەیەكی كراوەیە بەڕووی هەموولایەكدا و ساڵانە نزیكەی (700) هەزار كەس بۆ مەبەستی جۆراو جۆر سەردانی دەكەن.

پ‌.راگرتنی كۆبوونەوەی حكومەت و پەرلەمانەكان: بۆ رێگریی لە بڵاوبوونەوەی كۆرۆنا، پەرلەمانی كەنەدا رایگەیاند لە (13/3 ەوە تا 20/4/2020 كۆبوونەوەكانی راگرتووە، بۆ بەدوورگرتنی ئەندامەكانی لە كۆرۆنا، بەتایبەتیش دوای توشبوونی هەشت ئەندامی پەرلەمانی ئیسپانیا بە نەخۆشییەكە، بەهەمانشێوە پەرلەمانی ئێرانیش لە 28/2/2020ەوە بۆ كاتێكی نادیار، هەموو كۆبوونەوەكانی خۆی راگرت.

ج‌.ناردنی ئەندامانی كابینەی حكومەت بۆ پشكنینی پزیشكی: حكومەتی ئیسپانیا دوای دڵنیابوون لە تووشبونی ئیرن مۆنتیرۆ وەزیری كاروباری یەكسانی، هەمو ئەندامانی كابینەی حكومەت و (بیرۆ سانتشیت، سەرۆك وەزیران)ی نارد بۆ پشكنینی كۆرۆنا.

هەروەها حكومەتی فەرەنسا پشكنینی بەردەوام بۆ پلەی گەرمیی جەستەی وەزیرەكان دەكات و ڕاشسپێردراون كە گرنگی زیاتر بە راوێژكاریی پزیشكەكان بدەن و لەكاتی دەركەوتنی هەر نیشانەیەكی نەخۆشیی كۆرۆنادا سەردانی پزیشك بكەن.

بەهەمان شێوە سەرۆكی ئەمریكاش نێردرایە تاقیگە بۆ پشكنین بە مەبەستی دڵنیابوون لە تووشنەبوونی بە كۆرۆنا، بەتایبەتی دوای ئەوەی چاوی بە وەفدێكی بەرازیل كەوتبوو و دەركەوتبوو كە یەكێك لە ئەندامەكانی وەفدەكە هەڵگری ڤایرۆسەكەیە.

چەند رێوشوێنێكی نوێش لە ئەمریكا بۆ پارێزگاری لە تەندروستی سەرۆك و تیمەكەی گیرایەبەر، لەنێویشیاندا تۆماركردنی پلەی گەرمی هەركەسێك كە بچێتە ناو كۆشكی سپیـیەوەو بۆ هەركەسێك كە لە سەرۆك و جێگری سەرۆك نزیك ببێتەوە. تەنها ئەو كەسانەش رێگەیان پێ دەدرێت بچنە نێو كۆشكی سپییەوە كە پلەی گەرمیی لەشیان بگاتە (37.6) پلەی سەدی یان كەمتر.

ت. بەكارهێنانی كامێرای حەراری: سەرۆكایەتی كۆماری توركیا كامێرای حەرارییان دانا بۆ ئاشكراكردن و دەرخستنی هەر نیشانەیەك لە نیشانەكانی ڤایرۆسەكە لە جەستەی سەرۆكی ئەو وڵاتە و لەدوای دەركەوتنی ڤایرۆسەكەشەوە، كەسێك یاوەریی ئەردۆغان دەكات كە كامێرایەكی حەراریی پێیە و ئەركی پشكنینی لەئەستۆیە بۆ هەموو ئەو كەسانەی كە چاویان بە ئەردۆغان دەكەوێت، ئەو رێكارەش بۆ دڵنیابوونە لە تووشنەبوونی ئەو كەسانە بەڤایرۆسەكە.

print

 299 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*