سەرەکی » وتار » جەمال ئارێز » یەکێتی و پراكتیزەکردنی دروشمەكانیپەڕە 27

یەکێتی و پراكتیزەکردنی دروشمەكانی

 بەشی یەكەم

ئاشتی

دروشمێك كە یەكێتی لەسەرەتای دروستبوونییەوە تا ئێستاش بەپراكتیكی كاری بۆكردووە و كاری لەسەر كردووە و باجی گەورەشی لەسەرداوە، مەسەلەی ئاشتی بووە، چونكە هەر لەو چركەساتەوەی كە مانیفیستۆی (یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بۆچی؟) لەدوای بەیاننامەی دامەزراندنەوە بڵاوكردۆتەوە، ئەو دروشمەی وەك یەكێك لە ئامانجە سەرەكییەكانی خۆی راگەیاندووە و هەرخۆی گەڵاڵە بوونی یەكێتی وەك نیمچە بەرەیەك لەو رۆژگارەدا بۆخۆی بەدیهێنانی ئاشتیی كۆمەڵایەتی ‌و چینایەتی نێوان چەند رەوتێكی فیكریی شۆڕشگێڕ بووە، كە ئەگەرچی ئەمڕۆ یەكێتی وەك رێكخراوێكی سۆشیال دیموكرات ناسراوە و سەردەمەكە جیاوازە لەو رۆژگارەی یەكێتیی تێدا دامەزرا، چونكە ئەوێ رۆژێ سنووری دژایەتیی نێوان چینەكانی پرۆلیتاریا ‌و بۆرژوازی ‌و وردە بۆرژوازی وا تۆخكرابۆوە، كە تەنانەت گوێگرتن لە هەندێك گۆرانی ‌و موزیك بە سیفاتی بۆرژوازیی ‌و بەنۆكەرایەتی ئیمپریالیزم پێناسە دەكرا، بەڵام لەو رۆژگارەوە یەكێتی بەو جۆرە توانیی ببێتە بۆتەیەك بۆ تواندنەوەی هەندێك بیر‌و بۆچوونی چەقبەستوو كە ئەگەرچی لەو رۆژگارەوە تائێستا باجی گەورەی لەسەر ئاستی حزبی داوە و لە كۆنەوە تا ئێستاش نەیارو ناحەزەكانی یەكێتی هەوڵیانداوە سیاسەتی ئاشتیخوازانەكەی بە جۆرەها ناوو ناتۆرە لەكەداربكەن، بەڵام وێڕای ئەو هەموو زیانەش هەر بەو ئاراستەیە بەردەوام بووە لەسەر پراكنیزەكردنی ئەو دروشمە ‌و بۆ جارێكیش سڵی لێ نەكردۆتەوە و هیچ دەرفەتێكی بەو ئاراستەیە لەدەست نەداوە.

هاوكات هەر راستگۆییەكەشی لەگەڵ ئەو دروشمە بەشێكە لە فاكتەرەكانی لەسەرپێ مانەوەی یەكێتی لە گۆڕەپانی سیاسیدا، چونكە سەرەڕای هەموو ئەو قیل ‌و قالەی كە نەیاران ‌و ناحەزەكانی لەسەریان كردووە، بەڵام سەرەنجام ئاقڵمەندان ‌و كەسانی هۆشیاری نیشتمانی ‌و نەتەوەیی ئەو راستییەیان لەلا بەرجەستە بووە كە ئەوە یەكێتییە لەدوای هەموو ئەو دۆخانەی كە رووبەڕووی بۆتەوە لە شاخەوە بۆ شار، هەمیشە یەكەم موبادەرە و دەستپێشخەریی بە ئاراستەی ئاشتی ‌و كاری پێكەوەیی لەلایەن یەكێتییەوە خراوەتەڕوو.

نموونەكانیش خەیاڵی نین ‌و مێژووی نزیكی دوای دامەزراندنی یەكێتی گەواهیدەری ئەو راستییەن كە هەر لەسەرەتای دروستبوونی یەكێتی ‌و سەرهەڵدانەوەی شۆڕشی نوێ-وە دەستپێشخەریی ئاشتی كردووە، تەنانەت لە هەموو خولەكانی شەڕی ناوخۆی شاخ یەكەم دەستپێشخەریی ئاشتی لەلایەن یەكێتییەوە بۆ لایەنەكان كراوە، كە زۆربەی جارەكان بەگوێرەی مەحزەرەكانی كۆبوونەوە و دەقی رێككەوتنەكان یان رەشنووسی كۆبوونەوەكان، بە سازش لە دەستكەوتی حزبی لەلایەن یەكێتییەوە كۆتایی هاتووە لەبەرامبەر دەستكەوتی نەتەوەیی ‌و نیشتمانی ‌و چەسپاندنی ئاشتی، لەكاتێكدا بەبڕوای ئێمە هەموو خولەكانی ئەو شەڕە ناوخۆییانەش بەسەر یەكێتیدا سەپێنراوە و بەرۆكی گیراوە نەك ئەو دەستپێشخەر بووبێت. بۆیە دەبینین:

-لە نەورۆزی ساڵی 1984 دا یەكێتی لە زاری هەڤاڵ سكرتێری گشتییەوە پەیامی ئاشتبوونەوەی گشتی لەبەردەم حەشاماتێكی نیوملیۆن كەسی رادەگەیەنێت، نەك هەر راگەیاندنی، بەڵكو دەستكردن بە هەنگاونانیش بەو ئاراستەیە و دواجار گەیاندنیشی بە دروستكردنی بەرەی كوردستانی ‌و تاڕادەیەكی باش یەكخستنی پەیامی بزووتنەوەی كوردایەتی ‌و كوردەواری كە ئەوە ئەگەر بە پێوەری ئەو رۆژگارە دەستكەوتێكی نەتەوەیی ‌و نیشتمانیی گەورە بووە، بەڵام لەڕووی دەستكەوتی حزبییەوە پاشەكشە بووە.

لە دوای ئەو شەڕانەی ناوخۆی شار كە ساڵی 1993 و دواتر 1994 تا 1998 بەردەوام بوو كە «هەموو ئەو شەڕانەش بەرۆكیان بە یەكێتی گرتووە كە بەڵگەنامە و دیكۆمێنتە مێژووییەكان ئەوە دەسەلمێنن»، دواجار دەستێشخەریی ئاشتی هەر لەلایەن یەكێتییەوە بووە كە رەنگە زۆرجار تووشی رەخنەی ناوخۆیی كادران ‌و ئەندامانی حزبیش بۆتەوە و نەیارەكانی دیكەشی سوودی زۆریان لەم گرفتە ناوخۆییانە بینیووە بۆ كاركردنی زیاتر لەسەر چەمكی كرمۆڵكردنی یەكێتی لەناوەوەی خۆیدا، بەڵام ئیتر ئەوە یەكێتییە بەهەق حزبی وەك وەسیلە بینیووە و هەمیشە چاوی لە مەسەلە سەرەكییەكە بووە وەك ئامانج كە بریتی بووە لە سەرخستنی بزووتنەوەی رزگاریخوازیی گەلی كوردستان.

سەرخستنی ئەو بزووتنەوەیەش بەبێ بوون ‌و چەسپاندنی ئاشتی هەمیشە لە تەڵزگەو تەنگژەدا بووە، بۆیە لە پێناوی پراكتیزەكردنی ئەو دروشمی ئاشتیییەدا، یەكێتی تەنانەت دانوستاندنی لەگەڵ دوژمنە هەرە سەرسەختەكانی گەلی كوردستانیش رەت نەكردۆتەوە و هەر لەو پێناوەشدا بەهۆی پڕوپاگەندەی نەیار‌و ناحەزە سیاسییەكانیی ‌و دڕندەیی دوژمنەكانی بزووتنەوەی كوردایەتییەوە بەدرێژایی مێژووەكەی رووبەڕووی زیانی حزبی ‌و برینداربوونی جەستەیی بۆتەوە، بەڵام ئەوانەی بەراستی بڕوایان بە چەمكی ئاشتی هەبووە و هەیە، نەوە لەدوای نەوە ئەو راستییەیان زیاتر لەلا چەسپیووە كە یەكێتی پارسەنگە بۆ ئاشتی ‌و ئارامی، بۆیە ئەگەر لەڕووی ئایدیۆلۆژیشەوە یاری یەكێتی نەبووبن، ئەوا لە كاروانی ئاشتی ‌و پێكەوە ژیان ‌و فەراهەمكردنی مەیدانی ئازادیی سیاسیدا یارو گەواهیدەری ئەو راستییە بوون كە یەكێتی لایەنێكی سیاسییە كە لە تەبەنی كردن ‌و پراكتیزەكردنی دروشمی ئاشتیدا هەر لەسەرەتاوە راستگۆیانە هێناوێتی و هێشتاش بەردەوامە.

 402 جار بینراوە