سەرەکی » وتار » ئەمەل جەلال » ئەركی ژنانی سەركردە لەناو پارتە سیاسییەكاندا

با ئاراستەكە پێچەوانە بكەینەوە

ئەركی ژنانی سەركردە لەناو پارتە سیاسییەكاندا

خەباتی مەدەنی بێت یاخود خەباتی چەكداریی، ئامانجەكانی دەربڕی ئەو پێداویستییەیە كە سەردەم و قۆناغەكە دەیخوازێت، هەركات ئامانجەكان نەبوونە بەرنامەی سیاسەتی پەیڕەوكراو و لە ستراتیژ و بوارەكانی ئابووریی و سیاسی و كۆمەڵایەتی و یاسایی و فەرهەنگی و… هتد، رەنگینەدایەوە، ئەوكات تەنها وەك نووسینێك ئەمێنێتەوە و بەرۆیشتنی كات، خەسڵەت و بەهاكانی لەدەست دەدات و هێواش هێواش متمانەی جەماوەریی لەدەستدەدات و سەرئەنجام بە زیانی گشتی و بە تایبەتی توێژی ئامانجدار دەشكێتەوە.

لێرەدا نامەوێت زیاتر لەسەر ئەو لایەنەی بنووسم، بەڵكو دەمەوێت راستەوخۆ مەبەست و كرۆكی ئەم بابەتە بخەمەڕ‌و‌و.
بە درێژایی مێژووی مرۆڤایەتی، لەخەباتی مەدەنی ئاڕاستەكردنی داخوازییەكان بەرامبەر بە دەسەڵات بووە، یاخود ئەوانەی لە پێگەی بڕیارداندان، بۆیە هەر كەموكورتییەك یاخود نایەكسانی و نادادییەك بەرهەم هاتبێت، راستەوخۆ رەخنە و تانەكان لەو دەسەڵات بەدەستانەیە كە لەهەرەمی حوكمڕانیدان، یاخود ئۆپۆزسیۆن بن، بە هەمان شێوە ئاڕاستەكان سەرجەم پێگەو دامەزراوە رەسمی و نارەسمییەكانی خستۆتە ژێر باری بەرپرسیارێتی و لەبەرامبەر ئەو دەسەڵاتەشدا بزووتنەوەیەكی كۆمەڵایەتی خەبات دەكات بۆ نەهێشتنی ئەو هەموو جیاكاریی و نادادییەی كە ئاماژەی پێدەدات كە لەبەرەنجامی هەژموونی رەگەزێكی باڵادەست بەرهەم هاتووە و بەردەوام هەوڵی هێشتنەوەی خۆی دەدات و نایەوێت رەگەزی بەرامبەر ببێتە هاوبەشی بە پاساوو بیانووی جۆراوجۆر. سەرەنجام دیدی رەگەزیی یان بە واتا بەربڵاوەكەی كە دیدی پیاوسالاریی و دەسەڵاتی تاك رەگەزییە كە قۆرخی تەواوی جومگە و پێگەكانی دەسەڵات و وڵاتی كردووە.

لەو نێوەندەشدا ژنان پەراوێزخراون و بەشێك نین لە دەسەڵات و پرۆسەی سیاسی، بەوەش دوورن لە دروستكردنی بڕیار، بەڵام لەبەرامبەردا وەك بكەرێكی جێیبەجێكار بەرپرسیار دەكرێن لە جێبەجێكردنی تەواوی ئەو بڕیار و یاسا و پڕۆژانەی كە خۆی بەشێك نەبووە لە دروستكردنی، بۆیە ئێمەی ژنان و چالاكوانان و رێكخراوەكانی ژنان، بەردەوام رەخنە و پڕۆژەكانمان بۆ راستكردنەوەی ئەو هەڵانە و نەهێشتنی ئەو نادادی و جیاكارییەیە كە بەرامبەر بە رەگەزی مێینە كراوە، بۆیە ئەوە هەوڵ و خەباتی مەدەنی رێكخراوەكانی ژنان و كۆمەڵی مەدەنی بووە كە لەئەنجامدا توانرا قۆناغ بە قۆناغ گۆڕانكارییەكی رێژەیی بەدی بێت و لانیكەمی لە رێگەی چەسپاندنی سیستمی كۆتا بۆ بەشداریی ژنان بە رێژەی 30% كەمتر نەبێت لە دەسەڵاتە تەشریعی و خۆجێیەكان كە بەداخەوە لەدوای زیاتر لە (10) ساڵ لە پەیڕەوكردنی ئەو یاسایە، دەبوو ئێستا گۆڕانكاریی بەسەردا بهاتایە و رێژەكە بۆ ئاستی 40% بەرزبكرایەتەوە، بەڵام بۆ نەكراوە؟ بەداخەوە قەتیس كراوە لە دەسەڵاتی تەشریعی و لە دەسەڵاتی جێبەجێكردندا كاری لەسەر نەكرا.

بەڵام دەنگی ناڕەزاییەكانی ژنان و داواكاریی نێودەوڵەتی پارتە سیاسییەكانی ناچاركرد بەچەسپاندنی سیستمی كۆتا بەرێژەی جیاواز و بە پێی ئایدیا و تایبەتمەندیی بنەما و فەلسەفەی سیاسی هەر پارتێكی سیاسی كە بە رێژەی 15% تا 25% لە كاتێكدا لە بەرزترین دەسەڵاتی تەشریعی لە كوردستاندا رێژەی لانیكەمی 30%ی بەیاسا چەسپاندووە! كە لەماوەی دوو كۆنگرەی پارتە سیاسییەكان ئەو دەرفەتە رەخسا بە گەیشتنی ژنان بە پێگەی بڕیاردان لە سەركردایەتی تا ئاستی مەكتەبی سیاسی، كەواتە:
خەباتی ژنان و دواكارییەكانیان لە بواری سیاسی و پرسی بەشداریكردن بە رێژەیەكی مامناوەند هاتەدی، بەڵام راستییەكی تاڵ هەیە بەداخەوە كە رەنگە بەشێك لەو ژنانەی كە گەیشتنە سەركردایەتیی پارتە سیاسییەكان لەدەرەوەی پێوەر و بنەما سیاسییەكان بووبن، لەوێشدا پشك پشكێنە و مەحسوبیەت و مەنسوبیەت رۆڵی گەورەی هەبووبێت لە یەكلاكردنەوەی كاندیدەكاندا، لەكاتێكدا خواست و پێویستی و چاوەڕوانییەكانی ژنان لە ژنانی سەركردە لە ئاستێكی گەورەدایە. بۆیە ئەگەر لە رابردوودا تەواوی بەرپرسیارێتییەكانی دۆزی ژنان لە رەخنە و سەرنج و داواكارییەكان بە ئاڕاستەی پیاوانی دەسەڵاتدار بووبێت، لێرە بەدواوە ئاراستەكە پێچەوانە دەبێتەوە و ئەركی ژنانی سەركردەیە لەناو پارتە سیاسییەكاندا كە لە ئاستی چاوەڕوانی و خواست و ئامانجەكانی ژنانی كوردستاندا بن.

هەروەها جەختكردنەوەی ژنانە لەمافە یاسایی و دەستوورییەكان لە پڕۆسەی سیاسیدا كە بابەتەكە تەنها رەهەندی رەگەزیی نییە، بەڵكو رەهەندی سیاسیی و كۆمەڵایەتی و یاسایی و ئابووریی و…هتد-یشی هەیە.
كاتێك جەخت دەكەینەوە لە بەشداریكردنی ژنان كە مافێكی یاسایی و دەستورییە، پێویستە لەتەواوی جومگە و پێگەكانی پرۆسەی حوكمڕانیدا رۆڵیان هەبێت و بەشێك بن لە دروستكردنی بڕیار و سیاسەت و ستراتیژەكان، بەمانای بەگەڕخستنی تواناكانی ژنان و كارا بوونیان لە بوارەكانی پێشخستن و گەشەپێدانی بەردەوام.

سەرەنجام لە بەرژەوەندیی چین و توێژە جیاوازەكانی كوردستان بكەوێتەوە و گۆڕانكارییەك لەڕووی چۆنایەتییەوە لە پرۆسەی سیاسی بەرجەستە بكەن و رۆڵی بەرچاویان هەبێت لە نەهێشتنی تەواوی جیاكارییە رەگەزییەكان و نەهێشتنی ئەو نادادییە كۆمەڵایەتی و ئابورییە و بەرقەراركردنی سیاسەتێكی دروست كە رەنگدانەوەی هەبێت لە ستراتیژ و یاسا تایبەتمەندەكان و لە ئەرزی واقیعدا جێبەجێ بكرێت، بۆیە پرسیارەكە ئەوەیە كە ئایا ژنانی سەركردە هەڵگری ئەم میتۆدەن لەكاری رۆژانەیاندا ؟ یاخود بە پێچەوانەوە هەڵگر و تەواوكاری هەمان دیدو سیاسەتی رەگەزیی بەرامبەریانن كە لەڕابردوودا رەخنەیان ئاراستە كردبوو. بۆیە لێرەوە پێویستە فۆكس بخرێتە سەر ئەركی ئەو ژنانەی لە پێگەكانی بڕیاردان لە تەواوی دەسەڵاتەكانی حزبی و حكومی و پەرلەمانی.

بۆیە راپەراندنی ئەركەكانیان لە وەڵامدانەوەی پێداویستییە جۆربەجۆرەكانی هاووڵاتیان بەگشتی و ژنان بەتایبەتی گرەوی سەركەوتن و بەدیهێنانی گۆڕانكاریی و سیاسەتێكی جیاوازە كە دەبێتە بنەمای بەهێز بۆ متمانەدانی زیاتری هاووڵاتیان بە ژنان و تواناكانیان كە سەرەنجام ئاستی بەشداریكردنی كچان و ژنان لە پرۆسەی سیاسی و بازاڕی كارو تەواوی بوارە جیاوازەكان فراوانتر دەكات و رای گشتی بەلای خۆیدا كێش دەكات كە بڵێن بەڵێ بۆ یەكسانبوونی هەردوو رەگەز لەهەموو بوارەكاندا تا ببنە پاڵپشت و هاوبەشێكی راستەقینە.

ئەمەش ئەو گریمانەیەیە كە ژنان بەبەرنامە و شێوازی كاركردنیان لە داهاتوودا وەڵامەكە دەدەنەوە.

print

 171 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*