سەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » ئیما دۆنۆگیو:سه‌ركه‌وتن له‌ شكست قورستره‌

ئیما دۆنۆگیو:سه‌ركه‌وتن له‌ شكست قورستره‌

ئیما دۆنۆگیو (Emma Donoghue)، رۆماننووس و شانۆنامەنووس و مێژوونووسی ئەدەب كە (24/11/1969) لە دبلن لە دایكبووە و لە كەنەدا نیشتەجێیە، بە حەوتەمین رۆمانی یانی (ژوور) دنیای ئەدەبیاتی خافڵگیر كرد، ئیما رۆمانە (350) لاپەڕەییەكەی لە فەزایەكی دیاریكراودا، واتە لە یەك (ژوور)دا تەنیا بە دوو كارەكتەری (دایكێك و كوڕە پێنج ساڵەكەی) بە شێوەیەك گێڕایەوە كە سەراپای خوێنەرانی سەرسام كرد. ئەم رۆمانە كاتێ لە ساڵی 2010دا بڵاوكرایەوە، كۆمەڵێ خەڵات و ستایشی بە نسیب بوو، لەوانیش كتێبی ساڵی نیۆیۆرك تایمز، كتێبی ساڵی ئەنجومەنی كتێبخانەكانی ئەمریكا (ALA، كتێبی ساڵی ئێرلەندا، خەڵاتی ئۆرنج، بۆكەر و خەڵاتی نێودەوڵەتیی دبلن. ساڵی (2015) فیلمێكی سەركەوتووی لێ دروستكراوە، ئەم رۆمانە لە لایەن شەش وەرگێڕەوە كراوە بە فارسی. رۆمانی گرنگی دیكەی ئیما دۆنۆگیو رۆمانی (سەرسامی)یە كە ئەویش لە فەزایەكی دیاریكراودا دەگێڕرێتەوە و وەكو رۆمانی (ژوور) توانی مایەی سەرنجی گەلێ بڵاوكراوە و رەخنەگر و رۆژنامەنووسان و خوێنەرانی سەراپای جیهان بێت. رۆمانی (The Wonder-سەرسامی)یش كراوە بە فارسی ئەوەی لێرەدا دەیخوێنینەوە گفتوگۆیەكە لەگەڵ ئیما دۆنۆگیو سەبارەت بەم دوو رۆمانەی.

له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم

1-2

*وەسفی حازربەدەست و وردی تۆ سەبارەت بە فەزای ئازادی ژوورێك لەلایەن كوڕێكی پێنج ساڵەوە لە رۆمانی (ژوور)دا زۆر سەرنجڕاكێشە. دەتوانیت سەبارەت بە پێشینە و ئەو حەز و ئارەزووەی كە بووە هۆی دروستبوونی ئەم ئاستە لە شارەزایی و وردیی لە خوڵقاندنی ئەم بەرهەمەدا روونكردنەوەمان بدەیتێ؟ ئایا تێڕوانینی تایبەتی و بایەخدان بە دەروونزانیی و خوێندنەوەی زمانەوانیی یان بوونی ژمارەیەكی زۆر لە مناڵی پێنج ساڵ لە ژیانتدا هۆكاری سەرەكی ئەمەن؟

(ویندی) تەمەن پێنج ساڵ، لە راستیدا (فیندی) كوڕمە كە ئێستا تەمەنی حەوت ساڵە و توانیویەتی دوو لاپەڕەی سەرەتای رۆمانەكە بخوێنێتەوە. من ئەزموونی دایكایەتی لە قۆناغی دابەزینمەوە لە قوتابخانەی ئەگزیستانسیالیزم فێربووم. ئامانجی من لە ژیان چییە؟ ئایا من كۆیلە یان عەشیقەی چارەنووسی خۆمم؟ كەی دەتوانم كەمێك بخەوم؟ (ژوور) ئەنجامی ئەم دیدگایەی منە. ئەوەش بڵێم كە رۆمانی (جادە)ی (كورمەك مەككارتی) یەكێك بوو لە فاكتەرە هاندەرەكانی من لە نووسینی رۆمانی (ژوور)دا. دەمەویست بزانم ئەفسانەی دایك و فرزەنی مۆدێرن چۆن دێتە بەرچاو، چونكە جۆری باوك و فرزەنی ئەم ئەفسانەیە زۆر بەقوەتە.

*ئایا جگەلە دایك و فرزەنی و رۆمانی (جادە) فاكتەری دیكەی تایبەت لە خوڵقاندنی ئەم رۆمانەدا دەوریان هەبوو؟

بەڵێ، هەندێ سەرباس هەبوون سەبارەت بە خێزانی (فریتزل) لە نیسانی (2008)دا. ماوەیەكی زۆر بوو كە دەمەویست چیرۆكی كوڕێكی بچووك بنووسم كە زۆر لە (فلیكس فریتزل) دەچوو لەو رووەوە كە ئەویش تەمەنی پێنج ساڵ بوو، بۆ یەكەمجار لەسەر ئاستی جیهان ناسرا. (ئەلیزابیس فریتزل ئەو كچە نەمساییە بوو كە ماوەی (24) ساڵ لەلایەن فریتزلی باوكییەوە لە ژێر زەمینیكدا بەند كرابوو، باوكی لاقەی دەكرد و حەوت مناڵی لە باوكی خستەوە. فلیكس فریتزل بچووكترین مناڵی بوو، كوڕێكی پێنج ساڵ بوو-وەرگێڕ.)

*من عاشقی ئەم رۆمانە بووم و زۆر كەوتمە ژێر كاریگەریی وەسفی زۆر هەستیارانە و وردی تۆوە لە رۆمانی (ژوور)دا، چۆن هەموو ئەو شتانەت خوڵقاند، ئایا لە راستیدا هەموو ئەوانە ئەو پەرێشانییانەن كە لە مێشكی پیاوێكدا دەگوزەرێن كە ئیشی مرۆڤ فڕاندنە؟

لەم گێڕانەوەیەدا نابێت كاریگەریی كۆمەڵێك بەرهەمی ئەدەبی لە بیر بكەین لەوانیش رۆمانی (كلاریسا)ی (ساموێل ریچاردسۆن) سەبارەت بە گێڕانەوەی وردی ئەو ساتەوەختە ئازاراوییانە، هەروەها رۆمانی ( koleksioner)ی (جۆن فولز) لە كاتی وەسفكردنی دزینی (دیلەكاندا). با ئەوەش بڵێم: ئەو رۆژانەی كە لە وێب سایتەكانی نەخشەی خانوودا كاتم بەسەر دەبرد یان سەبارەت بە جام و شووشەی درع كە ناشكێن لێكۆڵینەوەم كرد لەوە تێگەیشتم كە نووسەر هەمیشە لە قوفڵكردنی كارەكتەرەكان و بڕیاردان لەسەر ئەوەی چ سەرچاوەیەكی بۆ تەرخان بكات و ئەوەی چی روودەدات، خواوەندی سەركەوتنی رۆمانەكەی خۆیەتی.

*ئایا تۆ ئەو راستییە دەزانیت كە خەڵكی ئێستا گۆڕانكاریی لە بەشی یەكەم بە دواوە بە پایە و بنەمای رۆمان دەزانن؟ ئەگەر كەسێك ئەوە نەزانێت خافڵگیركەرە. ژمارەیەكی كەم لە هاوڕێیانی من ئاگاداری ئەم بابەتە نین و قسە و باسی هەمیشەیی من لەگەڵ ئەمانەدا ئەوەیە خۆیان گێل كردووە.

بەڵێ، ناكۆكیی ریكلام لەوەدایە كە تەنانەت كاتێ ئێمەمانان ئەوە دەكەین دەزانین دەبینە هۆكاری سووتاندنی شانسی خوێنەرێكی دیكە كە لە سەراپای رۆمانەكەدا هەتا ئەوپەڕی بێگوناهی بێگوناهە. من زیاتر ئەوەم پێباشە لەسەر جادە كتێبەكەم بدەمە دەست خوێنەران و پێیان بڵێم دابنیشن و ئەمە بخوێننەوە. بەڵام ئیشی بازاڕ ئەوە نییە. ئەوەی كە من دەتوانم بیكەم ئەوەیە كە لەگەڵ ناشرەكانمدا زۆر مشت ومڕ بكەم كە دڵنیابن كتێبەكە لە جیاتی ئەوەی لە سەدا نەوەد و پێنج كاریگەر بێت لە سەدا پەنجا كاریگەر بێت، هەڵبەتە هیچیان بەوە رازی نین! رۆمانەكە لەوێدا سەرنجڕاكێش دەبێت كە ئەو كەسەی لەگەڵ مندا چاوپێكەوتنی كرد زۆر زیرەكانە هەوڵیدا ئاماژە بۆ ئەوە نەكات كە دەرهێنەرەكەی لە نموونە تۆماركراوەكەدا ناچارە ئاماژە بۆ ئەم بابەتە بكات كە هیچ كاممان ئاماژەمان بۆ دەرگای داخراوی ژوورەكە نەكردووە.

*من حەزدەكەم سەبارەت بە رەوتی نووسینی تۆ لەم رۆمانەدا شتێ بزانم. ئایا تۆ لە سەرەتادا بیرت لەوە كردەوە كە (جاك) لە (گەورەییدا) دەیڵێت و پاشان دەستت بە نووسین كرد یان لە راستیدا لە سەرەتای نووسینەوە چوویتە قاڵبی جاك-ەوە؟

تۆ سەبارەت بە چەند خەتێك لە رۆمانەكەدا ئاماژەت بۆ هەندێ خاڵی زۆر باش كرد، بۆ نموونە: «من لە ژوورەكەدا نیم. ئایا هێشتا ئەوە منم؟» ئەمە پێویست نییە، چونكە «هەر خوێنەرێكی زیرەك» بەبێ ئەوەی هاوار بكات، دەگاتە ئەو ئەنجامانە. من رێك و راست دەزانم مەبەستی تۆ چییە، بەڵام دەترسم زۆربەی خوێنەران تەواو (زیرەك) نەبن، نەك ئەوەی ئەوان زانیارییان نییە بەڵكو زیاتر سەرقاڵن، یان ماندوو و سەراسیمەن. بەم پێیە من رۆمانەكەم بۆ ژمارەیەكی زۆر لە خوێنەران نووسیوە، هەندێك لەوان پێویستیان بە پاڵنەرە بچووكەكانی وەكو ئەو دەقانە نییە كە من بە ناونیشانی (دەنگی جاك) نووسیومن و هەندێ لەوانە هیچ گوێ بە ئاماژە شاراوەكان نادەن. مەبەستی من لەم رۆمانە ئەوە بوو كە رۆمانێك بێت بۆ تەمەنی یانزە ساڵان هەتا مامۆستایانی زانكۆ. لە راستیدا دوێنێ شەو بیرۆكەیەك هاتە مێشكمەوە كە بە بڵاوكردنەوەی كتێب بە شێوەی ئەلكترۆنیی لەم رۆژگارەدا ئەو دەرفەتە فەراهەم دەبێت كە نووسەران چەندان نوسخە لە كتێبەكەی خۆیان بخەنەڕوو كە جوان ریزبەندیی كرابێ و كڕیاران بە یەك كلیك بتوانن ئەوەی بە دڵیانە بەدەستی بێنن. هەڵبەتە من ئومێدەوار نیم نووسین بۆ ئەو گروپە زۆرە بەشێك بێت لە هەوڵی زۆر بۆ جێكردنەوەی جیهانێك لە رۆمانێكدا.

*چۆن ژمارەیەك رۆمان و بەرهەمی هونەریت هەڵبژارد كە جاك و دایكی ببنە خواوەندی سەركەوتنی رۆمانەكەت؟

ئەمە بیرۆكەیەكی زۆر بەسوودە بۆ بیركردنەوە لە رۆمان، كە خزمەتی خوێنەر و وەرگرێكی زۆر دەكات. ئەمە شتێكە كە من پێم وایە تەقریبەن لە سەراپای كتێبە زاتییەكاندا هەیە، بەڵام لە راستیدا من پێش ئەوە بیرم لەو بابەتە نەكردبۆوە؟ دەبێت بڵێم نەخێر، من بیرم لە بیركردنەوەی (جاك)ی گەورە نەكردبۆوە و پاشانیش وەكو بیركردنەوەی مناڵێك نەمخستەڕوو، چونكە هیچ گەورەیەك لەو زەمانەدا ئاوا بیری نەدەكردەوە. لە سەرەتاوە بە بیركردنەوەی مناڵێك دەستم پێكرد، دیارە بەو شێوەیەی كە شێوازی قسەكردنی تەواو لەگەڵ ئاستی زانیاریی و تێگەیشتنی مناڵێكی پێنج ساڵاندا گونجاو بێت. ئەم مەسەلەیە یارمەتی دام بیركرنەوە و جۆری پەیوەندییەكانی (جاك) لە مێشكی خۆمدا دەستنیشان بكەم.

ئامانجی من نووسینی رۆمانێك بوو لە ئاستێكی باڵای نموونەكاندا بەڵام بە شێوەیەكی تەواو شەعبی یان میللی. بەم پێیە كەڵكەڵە و بیركردنەوەی جاك سەبارەت بەوەی ( بۆچی ژمارە پێنج بە شانسە و ژمارە نۆ بێ شانسە) ئەمەش پەیوەستە بە ژمارەی ئەو جادووەوە كە پاشان بەهۆی ژمارەی تابلۆی دەرگاكەوە نیشان دراوە و توانای بەدواداچوونێكی باش بە پۆلیس دەبەخشێت. سنووردارێتی جۆری كتێبەكان و هونەر بۆ من ئەشكەنجە بوو، چونكە دەبوو شاكارە بەناوبانگەكان لە خۆبگرێت كە من بتوانم رەسمیان بكەم.

بێگومان من دەمەویست ئەو بەرهەمانە چەند دیمەنێكی (مادۆنا و مناڵەكە) بێت بۆ ئەوەی لەو رێگایەوە لایەنی مرۆڤانەی هەستكردنەكانی جاك سەبارەت بە مەزهەب لە وێنەكانی جاك و دایكیدا، مەسیح و مرێمی پیرۆز نیشان بدەم. هەر بۆیە لە رووی ئیستاتیكاوە بیرم لە (كلود مونیە) كردەوە و لە رووی دروستكردنی هەستی ترس و تۆقینیشەوە بیرم لە (پیكاسۆ) كردەوە كە ئەگەری ئەوە هەبوو جاك ئاماژەیان بۆ بكات. كتێبەكان هەندێك لەگەڵ ئەو كتێبانەدا كە (نیكی پیر) كڕیبوونی جیاوازییان هەبوو. پێنج كتێب لەبارەی دایكەوە زۆرتریت فرۆشیان هەبوو. هەڵبەتە من هیچ كام لەو كتێبانەم نەخوێندەوە جگەلە (كۆدی داڤینشی.)

print

 183 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*