سەرەکی » ئاراستە » كەلتوور

لاپەڕە هەڵنەدراوەكان

كەلتوور

هەر جارەی لاپەڕەیەك

ئامادەكردنی: مامۆستا پێشڕەو (پێشڕەو ئیسماعیل)

دابو نەریتی نەوە مردووەكان هێشا بەبەرۆكی زیندووەكانەوەیە.

كارل ماركس

(كەلتوور) وشەیەكی وەرگیراوە لەوشەی (cultura)ی لاتینیەوە كە ئەویش لە وشەی(colere) بەمانای كشتوكاڵ یاخود چاندن لە زەویدا دێت. وشەیەكە گەلێك ماناو واتای جۆراو جۆرو جیاواز لە یەكتری هەیە. ئەم چەمكە لە زمانە ئەوروپیەكاندا بە واتای بارودۆخی كۆمەڵایەتی گشتی دێت، بە مانایەكی تر بریتیە لە كۆمەڵێك عادات و تەقالید (بەهاونۆرم) كە كۆمەڵگەی مرۆیی پەیڕەوی لێدەكەن.

كەلتوور بریتیە لە هەستی تاك و كۆمەڵگە بۆ زانست و زانین لە هەموو بوارەكانی ژیاندا، كەلتوور لەبەرئەنجامی پەیمان و رێككەوتنەوە نایەتە بوون، بەڵكو كەلەپوری كۆمەڵایەتی گشت نەوەكانە و لە هەموو گەل و نەتەوە و كۆمەڵگەیەكدا بوونی هەبووە و هەیە و بەردەوام دەبێت، لەبەرئەوەشە كە هەوڵدان بۆ پێناسەكردنی كارێكی ئاسان نییە لەبەر بڵاوی بەكارهێنانی ئەم چەمكە، ئاشكرایە كەلتوور هەموو لایەنەكانی ژیان دەگرێتەوە(ماددی و مەعنەوی) و لە هەموو كۆمەڵگاكاندا بوونی هەیە.

سەرەتای گەشەكردنی ئەم چەمكە لە زمانی فەڕەنسیدا بووە لە سەدەكانی ناوەڕاستەوە هەتا سەدەی نۆزدە، سەرەتای بەكارهێنانی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی (1700ز) لە موفرەداتی فەڕەنسیدا كە وشەیەكە لە ئەسڵدا دەگەڕێتەوە بۆ وشەی(culture)ی یۆنانی.

كەلتوور كۆمەڵە سیفەتێكی خەلقی و بەهای كۆمەڵایەتیە كە كار لە تاك دەكەن لەدایكبوونیەوە. كەلتوور وێنەی بەهاو بنەماكان دەگوێزێتەوە بۆ نەوەكان. كەلتوور چەمكێكی فراوانترە لە زانست، كەلتوور تایبەتە بە نەتەوەیەك، بەڵام زانست بۆ هەموو نەتەوەكانە، هەروەها كەلتوور شتێكی مەعنەوییە و لە رەفتاری مرۆڤدا دەبینرێ، بەڵام شارستانییەت شتێكی ماددیە و دەبینرێ وەكو كۆشك و تەلارو باخچەو….. . زمانی نەتەوەیەك كلیلێكە بەهۆیەوە دەتوانرێت كەلتووری ئەو نەتەوەیە بناسرێت.

پێكهاتەكانی كەلتوور بریتین لە( زمان، ئایین، خووڕەوشت، عورفو عادات، بەها، یاسا وڕێسا، بیروباوەڕ، بەها كۆمەڵایەتیەكان، هونەر، جلوبەرگ، خواردەمەنی، ئەفسانە.)

 94 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*