سەرەکی » دۆسێ » هۆكارەكانی دواخستنی هەڵبژاردن

تەكنیكی و سیاسیین

هۆكارەكانی دواخستنی هەڵبژاردن

سەفا موسەوی، پسپۆڕ لە كاروباری هەڵبژاردنەكانی عیراق، ئاماژە بە دوو هۆكار دەكات كە بوونەتە مایەی دواخستنی هەڵبژاردنی پێشوەختە لە حوزەرانەوە بۆ تشرینی یەكەمی داهاتوو.

موسەوی كە پێشتر ئەندامی كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان بوو، لە لێدوانێكی رۆژنامەوانیدا لە 6ی شوباتی 2021 رایگەیاند: «دوو هۆكاری راستەقینە هەن بۆ دواخستنی هەڵبژاردن لە حوزەیرانەوە بۆ تشرینی یەكەمی داهاتوو كە یەكێكیان تەكنیكییە و ئەوی تریان سیاسییە، هۆكاریی دووەمیش بە كۆڵەكەی سەرەكی پرۆسەی هەڵبژاردن دادەنرێت».

بە وتەی ئەو پسپۆڕە، «كۆمسیۆن ئەگەر بیەوێت هەڵبژاردن بەڕێوەببات، پێویستە هەموو كەشێكی گونجاوی بۆ دابین بكات، لەڕێی دەستەبەركردنی ئەو پێداویستییانەی كە پەیوەندییان بە یاساكان یان لایەنە پراكتیكییەكانی وەك نوێكردنەوەی كارتی دەنگدەر و فەراهەمكردنی پێویستیی لۆجستی بۆ هەر پرۆسەیەكی هەڵبژاردن».

موسەوی پێیوایە:»دەستكاریكردنی یاساكان لەدوای خۆپیشاندانەوە (یاسای كۆمسیۆن و یاسای هەڵبژاردنەكان)، جۆرێك لە پەلەكردنی تێدا بوو كە بووە مایەی لە دایكبوونێكی ناسروشتی، چونكە یاسای هەڵبژاردنەكان گیرۆدەی هەندێك مادەیە كە پێویستی بە هەموارە، لەگەڵ ئەوەشدا كاریگەرییەكی سیاسی لەسەر كۆمسیۆن هەیە لەڕێی دواخستنی داڕشتنی یاساكان كە ئاسانكاریی بۆ كارەكانی دەكەن، ئەمەش بە جۆرێك لە جۆرەكان گوشاری ناڕاستەوخۆ دادەنرێت، كۆمسیۆن بە ئەڵقەیەك یان پشتێنێكی لاواز دادەنرێت لە پرۆسەی سیاسی»دا.

سەفا موسەوی هەروەها دەڵێت:»بەڕێوەبردنی هەڵبژاردن لە وادەی نوێدا، بەندە بە خواست و نیازی لایەنەكانەوە بۆ سازكردنی پرۆسەی هەڵبژاردن، وێڕای داڕشتنی یاسای دادگای فیدراڵی و دەستكاریكردنی هەندێك لە بڕگەكانی یاسای هەڵبژاردن و دابینكردنی پارەی پێویست بۆ پرۆسەكە».

لای خۆشییەوە حسێن هینداوی، راوێژكاری مستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانی عیراق، لە 3ی شوباتی 2021، ئاماژەی بە بوونی پلانێك كردبوو لەلایەن كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكانەوە كە بە پلانی (ب) ناودەبرێت، ئەو پلانەش بە وتەی ئەو «بەشداریی هەمووانە لە پرۆسەی هەڵبژاردن كە وابڕیارە لە 10ی تشرینی یەكەمی داهاتوودا بەڕێوەبچێت، مسۆگەر دەكات».

هینداوی دەڵێت: «كۆمسیۆن تائێستاش بەردەوامە لە پرۆسەی تۆماركردنی دەنگدەران و نوێكردنەوەی تۆمارەكانی هەڵبژاردن، لەڕێی 750 تیمی گەڕۆكەوە، لەگەڵ 1079 ناوەندی تۆماركردنی دەنگدەران كە بە هەموو پارێزگەكانی عیراقدا بڵاوبوونەتەوە».

راوێژكارەكەی سەرۆك وەزیرانی عیراق بۆ كاروباری هەڵبژاردنەكان هەروەها دەڵێت: «بەدەنگەوەهاتنێكی گەورە هەیە بۆ نوێكردنەوەی تۆماری دەنگدەران لە ژمارەیەك لە پارێزگاكان، بە تایبەتیش لە دیالە كە رێژەی نوێكردنەوە تێیدا گەیشتۆتە 78% و پاشان كەركوك 75%، پارێزگای نەینەواش كەمترین بەدەنگەوەهاتنی تێدایە بۆ نوێكردنەوەی تۆماری دەنگدەران كە رێژەكەی 45% و بەغدای پایتەختیش رێژەی نوێكردنەوەی تۆماری دەنگدەرانی لە 50% كەمترە».

حسێن هینداوی پێیوایە كە «پێویستە كاربكرێت و پێداگیریی لەسەر ئەو ناوچانە بكرێت كە (كەمترین تۆماركردنیان تێدایە) بۆ نوێكردنەوەی تۆمارەكانیان، بەوپێیەی دەستور ماف دەداتە هەموو هاووڵاتییەك بۆ بەشداریی لە هەڵبژاردنەكاندا».

راوێژكارەكەی كازمی لە 3ی شوباتدا ئاماژەی بە رادەستكردنی زیاتر لە 16 ملیۆن و 500 هەزار كارتی هەڵبژاردنی بایۆمەتری كردبوو بە هاووڵاتیان، باسیشی لە گرنگیی پلانی (ب) كردبوو كە «لێوەی كارتی بایۆمەتری دەدرێتە هەموو یان زۆربەی دەنگدەران و نوێكردنەوەی تۆمارەكانیان».

هینداوی راشیگەیاندبوو»هەمووان كارتی بایۆمەتری كورت مەودایان هەیە، بۆیە لەو رووەوە پشت بە میكانیزمێك دەبەسترێت كە لەلایەن كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكانەوە بە هاوئاهەنگی لەگەڵ نەتەوەیەكگرتووەكان»دا ئامادە دەكرێت و ئەوەشی رەتكردۆتەوە كە زانیاریی و وردەكاریی لەبارەی ئەو پلانەی هەڵبژاردنەوە ئاشكرا بكات.

بە وتەی هینداوی: «ئەو قەوارە و هاوپەیمانییانەی تۆماركراون لەپێناوی بەشداریی لە هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی داهاتوودا، ژمارەیان گەیشتۆتە (27 ) هاوپەیمانی و قەوارە، چوار قەوارە و هاوپەیمانیش هەن كە تۆماردەكرێن، دوای ئەوەی داواكارییان بۆ بەشداریی پێشكەش كردووە».

هینداوی ئاماژەی بە 57 حزب كردبوو كە داوایان پێشكەش كردووە بۆ بەشداریی لە هەڵبژاردنی داهاتوو، ژمارەی ئەو حزبانەش كە تۆماركراون لە ناوەندی حزبەكانی سەربە كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكان، گەیشتۆتە 235 حزب، وێڕای ژمارەی داواكارییەكانی دامەزراندن كە گەیشتۆتە 69 حزب و ئێستا لە قۆناغی ناوتۆماركردندان.

 68 جار بینراوە